Özet Bu yazıda, Uygurlardan kalan Maniheist ve Budist çevrelere ait Türkçe metinlerde geçen fiil + -mAk + İyEk bol- yapısı üzerinde durulmuştur. Bu yapıdaki –mAk isim-fiil ekli sözcüğün altı şahsa ait iyelik eklerini almasıyla ortaya çıkan şekil ile bol- fiilinin –zUn emir eki, -gAy gelecek zaman eki ve –(y)Ur/-mAz geniş zaman eklerini almış şekillerine ait örneklerin, özellikle dinî metinlerde cümleye “iht ...

Prof. Dr. Risalat KARIMOVA ÖZET Uygur Türkleri, köklü bir tarihe ve zengin bir kültür birikimine sahiptir. Bu kültürün oluşumu ve gelişiminde ise Uygur Türklerinin yaşadığı coğrafyanın merkezî bir konumda olmasının yanı sıra onların birçok din ve kültürle kaynaşması etkili olmuştur. Uygur Türkleri, tarihî dönemler içinde Budizm, Maniheizm, Nasturilik ve İslamiyet gibi dinleri kabul etmişler ve onların kültü ...

Dr. Emrah BOZOK Özet Eski Uygur Türkçesi dönemine ait metinler bağlamında “temiz” anlamını karşılayan arıg sözcüğünün temizlik kavram alanına giren turug, silig vesüzük sözcükleriyle kurduğu ikilemelerin bağlamda kazandığı anlam farklılığı dikkat çekicidir. Metinlerde arıg sözcüğünün kavram alanına giren arıg turug, arıg silig ve arıg süzük ikilemeleri de arıg sözcüğü gibi temiz anlamını karşılamaktadır. An ...

Saadet Sena KARAMAN ÖZET Çalışmamızın temeli Eski Türkçe ve Yeni Uygur Türkçesi dönemindeki aldatma kavramı ve bu kavram etrafındaki söz varlığının ortaya konması ve sınıflandırılması üzerinedir. Çalışmamızda Türk düşünce dünyasında aldatma, hile kavram alanının nasıl şekillendiği ve hangi söz ve sözcük gruplarıyla ifade edildiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Aldatma sözcüğü bizi bir zekâ ürünü olan hileye, ...

MUAMMER YÜCAL ÖZET Çalışma, Budist Uygur Edebiyatı dönemi eserlerinden “Altun Yaruk”a ait 50 belgenin incelenmesini içermektedir. Mahayana Budizmine ait bir sutra kitabı olan eser, 10. yüzyılda Biş Balıklı Şıñko Şeli Tutuñ tarafından Çinceden Uygurcaya tercüme edilmiştir. Eserin aslı Sanskritçedir. Eseri, ilk olarak, Malov 1910 yılında Çin’deki Budist tapınaklarda bulmuştur. Altun Yaruk’un Berlin, Mainz ve ...

Dr. MUHADDERE N. ÖZERDİM Çin Türkistanı'nın tarihî, -coğrafî durumu dolayısiyle gayet karışık bir manzara gösterir. Birçok milletler burada hâkimiyet için mücadele etmişler, birbiri arkasına küçük büyük imparatorluklar kurulmuş ve muhtelif medeniyetler burada birbiriyle temasa gelmiştir. Böylece, tarihî sınırlar —tabiî sınırlar dışında—zaman zaman değişmiş ve birçok devletlerin hâkimiyet bölgeleri içinde ka ...

Danışman: Doç. Dr. Ferruh Ağca Bu çalışmamızda Uygurlardan kalan 13-14. yüzyıllara ait din dışı metinlerin söz varlığını ortaya koymakla Türk dilinin seküler alana ait kavram ve terimlerin hangi sözcüklerle karşılandığı tespit edilmiştir. Tespit edilen sözcükler Eski Türk dilinin diğer çevreleriyle anlam ve şekil yönünden mukayese edilerek ortaklık ve farklılıkları belirlenmiştir. Söz varlığı tespit edildik ...