
{"id":757,"date":"2017-09-17T18:58:49","date_gmt":"2017-09-17T15:58:49","guid":{"rendered":"http:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=757"},"modified":"2017-09-17T18:58:49","modified_gmt":"2017-09-17T15:58:49","slug":"uygurlarin-tahtinda-talihsiz-bir-osmanli-sehzadesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=757","title":{"rendered":"Uygurlar\u0131n Taht\u0131nda Talihsiz Bir Osmanl\u0131 \u015eehz\u00e2desi"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/osmanlilar.gen.tr\/resim\/yazilar\/ekrem-bugra-ekinci\/01-02-2012eka.jpg\" \/>Prof. Dr. Ekrem Bu\u011fra Ekinci<\/p>\n<p><em>Hanedan\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edilmesinden sonra, b\u00fcy\u00fck devletler taraf\u0131ndan kendisine T\u00fcrkistan tac\u0131 teklif edilen \u015eehz\u00e2de Abd\u00fclkerim Efendi\u2019nin hayat\u0131 hem merakl\u0131, hem de i\u00e7 burkucudur.<\/em><\/p>\n<p>Saltanat\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve hanedan\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edilmesinden sonra, baz\u0131 \u015fehz\u00e2delerin yeni te\u015fekk\u00fcl edecek M\u00fcsl\u00fcman devletlerinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7irilmesi projelerine rastlan\u0131r. Daha saltanat devrinde Sultan Abd\u00fclhamid\u2019in o\u011flu Burhaneddin Efendi\u2018ye Arnavutluk ve daha sonra da Kuzey Irak taht\u0131 teklif edilmi\u015f; fakat Osmanl\u0131 taht\u0131ndaki hakk\u0131n\u0131 kaybetmek istemeyen \u015fehz\u00e2de bu teklifleri reddetmi\u015fti. Sonraki te\u015febb\u00fcsler aras\u0131nda en enteresan ve bir o kadar da hazin olan\u0131 \u015eehz\u00e2de Abd\u00fclkerim Efendi\u2018nin ba\u015f\u0131na gelendir.<\/p>\n<p><b>ASYA\u2019DA KURTLAR SAVA\u015eI<br \/>\n<\/b>Mehmed Abd\u00fclkerim Efendi (1906-1935), Sultan Hamid\u2019in en b\u00fcy\u00fck \u015fehz\u00e2desi Selim Efendi\u2019nin yeg\u00e2ne o\u011fludur. Galatasaray Sultan\u00eesi mezunudur. Mekteb-i Harbiye talebesi iken s\u00fcrg\u00fcne gitti. Babas\u0131 ile L\u00fcbnan\u2019daki C\u00fcnye\u2019de ya\u015fad\u0131. \u015eubat 1930\u2019da kom\u015fular\u0131 olan Marun\u00ee bir ailenin k\u0131z\u0131 ile evlendi. K\u0131z, M\u00fcsl\u00fcman olup Nimet ad\u0131n\u0131 ald\u0131. Buna ra\u011fmen Selim Efendi, o\u011flunun evlili\u011fini tasvip etmeyince, Abd\u00fclkerim Efendi \u015eam\u2018a yerle\u015fti. Ancak burada \u00e7ok madd\u00ee s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc.<br \/>\nTam bu esnada Ruslar, \u015eam\u2019daki el\u00e7ileri vas\u0131tas\u0131yla \u015fehz\u00e2deye m\u00fcracaat ederek Uygurlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015eark\u00ee T\u00fcrkistan ve Mo\u011folistan\u2018da kurulacak bir devletin h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 teklif ettiler. Bu arada Japonya da ayn\u0131 mealde haberler yaymaya ba\u015flad\u0131. Bunun \u00fczerine \u015fehz\u00e2de 1932\u2019de Hindistan\u2019a, oradan da Japonya\u2019n\u0131n daveti \u00fczerine Tokyo\u2018ya gitti.<br \/>\nBu arada \u00c7in ile sava\u015fan Japonlar kendisini \u015eark\u00ee T\u00fcrkistan \u0130mparatoru ilan etmek istiyordu. Amerika, Japonya\u2019n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini istemedi\u011fi i\u00e7in el alt\u0131ndan \u00c7in\u2019i destekliyordu. Rusya da Japonya ile sava\u015fmaktan \u00e7ekiniyor; \u015eehz\u00e2de \u015eark\u00ee T\u00fcrkistan \u0130mparatoru olursa, n\u00fcfuzunun kendi i\u015fgali alt\u0131ndaki T\u00fcrkistan \u00fclkelerine de sir\u00e2yet edece\u011finden korkuyordu.<\/p>\n<p><b>\u0130\u015eLER TERS\u0130NE D\u00d6N\u00dcYOR<br \/>\n<\/b>Bu \u015fartlar alt\u0131nda Hindistan\u2019dan Tokyo\u2019ya gidip Japon devlet ric\u00e2li ile g\u00f6r\u00fc\u015fen \u015eehz\u00e2de, bekledi\u011fi al\u00e2kay\u0131 g\u00f6remeyince bizzat \u015eark\u00ee T\u00fcrkistan\u2019a gelerek yerli halk\u0131 te\u015fkilatland\u0131rmaya giri\u015fti. Ancak kendi imk\u00e2nlar\u0131yla kurdu\u011fu derme \u00e7atma birlikler \u00c7inliler kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilince can\u0131n\u0131 zor kurtararak siyas\u00ee m\u00fclteci s\u0131fat\u0131yla Kaliforniya\u2019ya, buradan da amcaz\u00e2desi Orhan Efendi ile New York\u2018a ge\u00e7ti. Burada Carlyle Oteli\u2018ne yerle\u015fti.<br \/>\nBir g\u00fcn amcaz\u00e2desi Orhan Efendi sigara almak \u00fczere d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde Abd\u00fclkerim Efendi\u2019nin tabanca ile vurulmak suretiyle vefat etti\u011fini g\u00f6rd\u00fc. Talihsiz \u015fehz\u00e2denin, Rus ajanlar\u0131 taraf\u0131ndan Amerika\u2019n\u0131n bilgisi d\u00e2hilinde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc veya bu husustaki politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren Japonya\u2019n\u0131n ajanlar\u0131 taraf\u0131ndan katledildi\u011fi zannedilmektedir. New York\u2018taki M\u00fcsl\u00fcman Gen\u00e7ler Cemiyeti kendisini kalabal\u0131k bir M\u00fcsl\u00fcman cemaatin i\u015ftirak etti\u011fi \u0130sl\u00e2m\u00ee mer\u00e2simle bu \u015fehirde defnetmi\u015ftir. Mezar\u0131n\u0131n yeri kaybolmu\u015fken, y\u0131llar sonra torunu taraf\u0131ndan tesbit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/osmanlilar.gen.tr\/resim\/yazilar\/ekrem-bugra-ekinci\/01-02-2012ek1.jpg\" \/><\/p>\n<p><b>\u015eAM&#8217;DAN \u0130STANBUL&#8217;A\u00a0<\/b><br \/>\nSelim Efendi, o\u011flunun vefat\u0131ndan sonra torunlar\u0131 D\u00fcndar ve Harun Efendiler ile al\u00e2kadar oldu. Dedelerinin iki sene sonra vefat etmesi \u00fczerine, Beyrut\u2019tan ayr\u0131l\u0131p \u015eam\u2019\u0131n Muh\u00e2cir\u00een semtinde oturan aileye \u015fehz\u00e2denin arkada\u015f\u0131 Nizameddin Efendi arka \u00e7\u0131kt\u0131. Suriye Evkaf \u0130daresi de yard\u0131m etti. Fed\u00e2k\u00e2r ve dindar bir han\u0131m olan Nimet Han\u0131m, s\u00fcrg\u00fcn karar\u0131 kald\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra o\u011flu Harun Efendi ile \u0130stanbul\u2018a yerle\u015fti. 1981\u2019de burada vefat etti. S\u00fcrg\u00fcnden sonra do\u011fduklar\u0131 halde, \u015fehz\u00e2delerin ikisi de g\u00fczel T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fur ve \u0130sl\u00e2m k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ya\u015famaktad\u0131r. \u015eam\u2019da asker\u00ee bir fabrikan\u0131n m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden emekli D\u00fcndar \u00c2liosman, h\u00e2len \u015eam\u2019dad\u0131r ve 82 ya\u015f ile ailenin en ya\u015fl\u0131 ikinci \u015fehz\u00e2desidir. Askeriyede muhasiplik yapan ve 1977\u2019de ailesiyle \u0130stanbul\u2019a yerle\u015fen Harun Osmano\u011flu, ge\u00e7enlerde 80\u2019inci ya\u015fg\u00fcn\u00fcn\u00fc kutlad\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright\" src=\"http:\/\/osmanlilar.gen.tr\/resim\/yazilar\/ekrem-bugra-ekinci\/01-02-2012ek2.jpg\" \/><\/p>\n<p><b>\u201c\u015eAMLILARIN SULTAN SEL\u0130M&#8217;\u0130\u201d<\/b><\/p>\n<p>Mehmed Selim Efendi (1870-1937), s\u00fcrg\u00fcne \u00e7\u0131karken I. ferik (orgeneral) r\u00fctbesindeydi. S\u00fcrg\u00fcnde \u015eam\u2018a yerle\u015fti. 1925 \u015eeyh Said k\u0131yam\u0131nda Diyarbekir Ulu C\u00e2mii\u2019nde halife s\u0131fat\u0131yla ad\u0131na hutbe okundu. \u0130syan\u0131n, \u015eehz\u00e2de\u2019nin \u00e7ok pop\u00fcler oldu\u011fu Suriye\u2019ye s\u0131\u00e7ramas\u0131n\u0131 Fransa kanl\u0131 \u015fekilde \u00f6nledi. Mamafih h\u00e2dise ile \u015fehzadenin bir al\u00e2kas\u0131 yoktu. Suriye\u2019de \u00e7ok itibarl\u0131 olup halk taraf\u0131ndan Sultan Selim diye an\u0131l\u0131r; kald\u0131\u011f\u0131 eve de Kasr\u00fc\u2019l-Melik (H\u00fck\u00fcmdar Evi) denirdi. Ankara h\u00fck\u00fbmetinin iste\u011fi \u00fczerine Frans\u0131zlar taraf\u0131ndan Beyrut\u2019un sayfiyesi C\u00fcnye\u2018ye nakledildi. Yazlar\u0131 \u00c2liye\u2019de otururdu.<br \/>\nSelim Efendi, hanedan mallar\u0131n\u0131 kurtarabilmek i\u00e7in hanedan reisi Abd\u00fclmecid Efendi\u2019nin de izniyle 1920-1924 aras\u0131 Fransa Cumhurreisi olan avukat Etienne Millerand\u2019a umum\u00ee vek\u00e2let verdi. Millerand, Ankara\u2019ya m\u00fcracaat ederek hanedana eml\u00e2k-\u0131 h\u00fcmayundan [yani vaktiyle Sultan Hamid\u2019in \u015fahs\u00ee m\u00fclk\u00fc olup, h\u00fck\u00fbmet\u00e7e el konulan mallardan] sembolik bir yer verilmesini istedi. Buna istinaden La Haye Adalet Divan\u0131\u2018nda dava a\u00e7arak T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131ndaki ar\u00e2zide hak iddia edece\u011fini bildirdi. Filistin\u2019de 4000 km2 arazi ile Musul petrollerindeki padi\u015fah hissesi de bunlar aras\u0131nda idi. B\u00f6ylece s\u00fcrg\u00fcndeki hanedan peri\u015fan h\u00e2linden bir nebze kurtulacak; petrol sebebiyle bu i\u015ften T\u00fcrkiye de kazanacakt\u0131. Ancak Ankara talebi reddetti. Bunun \u00fczerine hanedan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcmitleri mahvoldu.<br \/>\n\u015eehz\u00e2de, C\u00fcnye\u2019de vefat etti. Cenazesi \u015eam\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek S\u00fcleymaniyye C\u00e2mii haz\u00eeresine defnolundu. \u015eehz\u00e2de\u2019nin Abd\u00fclkerim Efendi\u2019den ba\u015fka Emine Nemika Sultan ad\u0131nda bir de k\u0131z\u0131 vard\u0131.<\/p>\n<p>Kaynak:\u00a0http:\/\/osmanlilar.gen.tr\/Yazilar\/uygurlarin-tahtinda-talihsiz-bir-osmanli-sehz%C3%A2desi.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Ekrem Bu\u011fra Ekinci Hanedan\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edilmesinden sonra, b\u00fcy\u00fck devletler taraf\u0131ndan kendisine T\u00fcrkistan tac\u0131 teklif edilen \u015eehz\u00e2de Abd\u00fclkerim Efendi\u2019nin hayat\u0131 hem merakl\u0131, hem de i\u00e7 burkucudur. Saltanat\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve hanedan\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edilmesinden sonra, baz\u0131 \u015fehz\u00e2delerin yeni te\u015fekk\u00fcl edecek M\u00fcsl\u00fcman devletlerinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7irilmesi projelerine rastlan\u0131r. Daha saltanat devrinde Sultan Abd\u00fclhamid\u2019in o\u011flu Burhaneddin Efendi\u2018ye Arnavutluk ve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-757","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=757"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":758,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/757\/revisions\/758"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}