
{"id":7442,"date":"2023-09-18T17:12:12","date_gmt":"2023-09-18T14:12:12","guid":{"rendered":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=7442"},"modified":"2023-09-18T17:20:24","modified_gmt":"2023-09-18T14:20:24","slug":"tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=7442","title":{"rendered":"Tahir Hamut \u0130zgil\u2019in ki\u015fisel tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131: Gece Tutuklanmay\u0131 Beklerken"},"content":{"rendered":"<div class=\"authors\">\n<div class=\"author\">\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7443\" src=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/tahir-hamut-izgil.jpg\" alt=\"\" width=\"1800\" height=\"900\" srcset=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/tahir-hamut-izgil.jpg 1800w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/tahir-hamut-izgil-400x200.jpg 400w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/tahir-hamut-izgil-1024x512.jpg 1024w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/tahir-hamut-izgil-768x384.jpg 768w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/tahir-hamut-izgil-1536x768.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1800px) 100vw, 1800px\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"portrait alignright\" src=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/images\/authors\/mehmet-fatih-uslu_569843702.jpg\" \/><a href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/yazarlar\/mehmet-fatih-uslu\">MEHMET FAT\u0130H USLU<\/a> \u00a0 \u00a0<a href=\"mailto:editor@k24kitap.org\">@e-posta<\/a>: editor@k24kitap.org<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"category_date\">\n<p>14 Eyl\u00fcl 2023<\/p>\n<\/div>\n<p>\u201cTahir Hamut, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki e\u015fe dosta zarar vermemek i\u00e7in uzun y\u0131llar ertelemi\u015f bu kitab\u0131 yay\u0131mlamay\u0131. Asl\u0131nda pek \u00e7ok Uygur i\u00e7in ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erli. Kamplardaki ya da a\u00e7\u0131k hava hapishanesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kentlerdeki yak\u0131nlar\u0131na zarar vermemek i\u00e7in y\u00fcksek sesle konu\u015fmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar.\u201d<\/p>\n<p>Son iki senedir \u0130ngilizcede birbiri ard\u0131na Uygur T\u00fcrklerine ait telif eserlerin yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Uygurlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 cehennemi d\u00fcnyaya duyurmada \u00e7aresiz kald\u0131klar\u0131 apa\u00e7\u0131kken, bu terc\u00fcmeler az da olsa umut kayna\u011f\u0131. Bunun son \u00f6rne\u011fi Tahir Hamut \u0130zgil\u2019in ki\u015fisel tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131,\u00a0<em>Waiting to be Arrested at Night: A Uyghur Poet\u2019s Memoir of China\u2019s Genocide\u00a0<\/em>(&#8220;Gece Tutuklanmay\u0131 Beklerken: Bir Uygur \u015eairin Soyk\u0131r\u0131m Hat\u0131rat\u0131&#8221;) oldu. Eser, Joshua L. Freeman \u00e7evirisiyle, A\u011fustos 2023\u2019te Penguin Press taraf\u0131ndan bas\u0131larak okur kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>Tahir Hamut \u0130zgil modern Uygur \u015fiirinin ve entelekt\u00fcel hayat\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen fig\u00fcrlerinden biri. Ama onu \u00f6zel k\u0131lan bir nokta daha var: 2017\u2019de kitlesel tutuklamalar ba\u015flamadan \u00f6nce Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan (Sincan\u2019dan) ayr\u0131lmay\u0131, dolay\u0131s\u0131yla arkada\u015flar\u0131n\u0131nn, yak\u0131nlar\u0131n\u0131n, akrabalar\u0131n\u0131n \u00fczerine k\u00e2bus gibi \u00e7\u00f6kecek toplama kamp\u0131 cehenneminden kurtulmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f olmas\u0131. Metinde 2017\u2019ye giden yolun ad\u0131m ad\u0131m nas\u0131l kuruldu\u011funu g\u00f6rme ve buna maruz kalan bir Uygur \u015fairin \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc tecr\u00fcbesini tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 buluyoruz.<\/p>\n<p>\u0130lgili okurlar Uygur T\u00fcrklerinin \u00c7in\u2019de son d\u00f6nemin pop\u00fcler distopik dizi ve filmlerine rahmet okutacak bir \u201cterbiye\u201d s\u00fcrecinden ge\u00e7ti\u011fini biliyorlar. Asl\u0131nda on y\u0131llard\u0131r peyderpey devam eden bir asimilasyon inad\u0131n\u0131n son perdesi ya\u015fanmakta. \u00c7in devleti, 2015\u2019te ilk defa isminden bahsedilir olan ve 2017\u2019de kitleselle\u015fen \u201cterbiye merkezleri\u201dnde tehlikeli d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip potansiyel ter\u00f6ristleri ar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor! Lakin t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n bildi\u011fi s\u0131r, bunlar\u0131n modern insanl\u0131k tarihinin yak\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 toplama kamplar\u0131n\u0131n nevzuhur bir versiyonu oldu\u011fu. B\u00f6lgede ya\u015fayan 12 milyon Uygur\u2019dan yakla\u015f\u0131k 1,5 milyonunun yolunun bu kamplardan ge\u00e7ti\u011fi tahmin ediliyor.<\/p>\n<figure class=\"image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"inline\" src=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/images\/content\/Detainees%20listening%20to%20speeches%20in%20a%20camp%20in%20Lop%20County,%20Xinjiang,%20April%202017-398630652.jpeg\" alt=\"\" width=\"961\" height=\"640\" border=\"0\" \/><figcaption>Sincan Uygur \u00f6zerk b\u00f6lgesindeki (Xinjiang) bir kampta tutuklular bir konu\u015fma dinliyorlar. 2017.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Asl\u0131nda \u00c7in\u2019in 1980\u2019lerde girdi\u011fi de\u011fi\u015fim s\u00fcreci gen\u00e7 Uygurlar i\u00e7in farkl\u0131 umutlarla ba\u015flam\u0131\u015f. Tahir Hamut t\u0131pk\u0131 yak\u0131n arkada\u015f\u0131 Perhat Tursun<span class=\"reference\"><a id=\"back-to-ref1\" href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken-4285?fbclid=IwAR2O5dDr39WeL96X3OH1tGKkqX9OtnKwd1lloXWeVFkQ8Ss_Z9vvemxRXw0#ref1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a><\/span>\u00a0gibi Pekin\u2019de \u00fcniversite okuyan \u00f6nc\u00fc gen\u00e7lerden. \u00dclkenin h\u0131zla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp k\u00fcresel kapitalizme uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bu y\u0131llarda Uygurlar da s\u00fcrecin i\u00e7inde kendilerine yer aram\u0131\u015flar. Umut ve tehlikenin yan yana akt\u0131\u011f\u0131 bir zaman dilimi olmu\u015f bu. \u00d6rne\u011fin, 1989\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen ve t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n dikkat kesildi\u011fi Tiananmen Protestolar\u0131\u2019nda yer alm\u0131\u015f Uygur gen\u00e7ler. Onlar\u0131n \u00f6nde gelenlerinden biri olarak Tahir Hamut \u0130zgil de olaylar s\u0131ras\u0131nda Uygur \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerin ve hatta a\u00e7l\u0131k grevlerinin \u00f6rg\u00fctlenmesinde rol alm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>\u00dcniversiteden sonra pek \u00e7ok soyda\u015f\u0131 gibi Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nin ba\u015fkenti Urum\u00e7i\u2019ye d\u00f6nm\u00fc\u015f \u0130zgil. \u0130lk olarak Mandarin dili \u00f6\u011fretmeni olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f. 1996\u2019da e\u011fitim g\u00f6rmek amac\u0131yla \u00c7in\u2019den T\u00fcrkiye\u2019ye gitmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u201cyasad\u0131\u015f\u0131 ve gizli belgeleri \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmak\u201d itham\u0131yla \u00c7in-K\u0131rg\u0131zistan s\u0131n\u0131r\u0131nda tutuklanm\u0131\u015f. Yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u0131l hapis yatm\u0131\u015f. Yeniden \u201c\u00f6zg\u00fcr\u201d hayata d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde bir \u201csak\u0131ncal\u0131\u201d olarak her \u015feye ba\u015ftan ba\u015flamas\u0131 gerekmi\u015f. Bu d\u00f6nemde hasbelkader, geli\u015fmekte olan film sekt\u00f6r\u00fcne dahil olmu\u015f. 2000\u2019lerin ikinci yar\u0131s\u0131nda Uygur \u00e7evrelerinde tan\u0131nan ve sevilen bir sinema ve televizyon y\u00f6netmeni haline gelmi\u015f.<\/p>\n<figure class=\"image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"inline\" src=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/images\/content\/Tahir.Izgil-02-1894456148.jpg\" alt=\"\" width=\"1080\" height=\"540\" border=\"0\" \/><figcaption>Tahir Hamut \u0130zgil<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u0130zgil\u2019in tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 2009 senesinde bir ak\u015fam kap\u0131s\u0131na iki gen\u00e7 Uygur polisin dayanmas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Polisler \u015fairi karakola g\u00f6t\u00fcr\u00fcp sorguya \u00e7ekiyorlar. B\u00f6ylece \u0130zgil\u2019in hayat\u0131nda, \u00c7in\u2019i terk edece\u011fi g\u00fcne kadar devam edecek korku dolu yeni bir d\u00f6nem a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oluyor. 2009\u2019da ya\u015fanan olaylar\u0131n Uygur meselesinde nas\u0131l bir k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 oldu\u011funu bu kez de \u0130zgil\u2019in hat\u0131rat\u0131nda g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu fena y\u0131lda, bir fabrikada \u00c7in ve Uygur i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda \u00e7\u0131kan olaylarda en az iki Uygur i\u015f\u00e7i \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bunun \u00fczerine Urum\u00e7i\u2019de isyanlar patl\u0131yor. Onlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi bu isyanlar \u00c7in devletinin b\u00f6lgedeki bask\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 yolunda ciddi bir gerek\u00e7eye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Uygurlar\u0131n tamamen bir dar d\u00fcnyaya hapsedilmesi fikri de bu s\u0131rada do\u011fmu\u015f olmal\u0131. Zaten olaylar\u0131n hemen ertesinde b\u00f6lgenin d\u0131\u015f d\u00fcnyayla ba\u011flant\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kesiliyor. \u00d6rne\u011fin t\u00fcm Uygur d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde internet eri\u015fimi yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l kadar imk\u00e2ns\u0131z hale getiriliyor. Radyo sat\u0131\u015f\u0131 yasaklan\u0131yor, hatta evlerdeki radyolar devlet taraf\u0131ndan toplan\u0131yor.<\/p>\n<p>Ama bu yeni bask\u0131 s\u00fcrecinde \u0130zgil\u2019in beklenmedik bir \u015fans\u0131 var. 2001 y\u0131l\u0131nda evlenme haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yaparken birisi Pekin\u2019den, di\u011feri Urum\u00e7i\u2019den al\u0131nm\u0131\u015f iki ayr\u0131 vatanda\u015fl\u0131k numaras\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011freniyor Uygur \u015fair. Memurlar hata oldu\u011funu, ancak tek bir numaras\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. S\u00fcre\u00e7 sonunda yeni numaras\u0131 iptal edilip eskisi ge\u00e7erli k\u0131l\u0131n\u0131yor. B\u00f6ylece \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc hapiste ge\u00e7irdi\u011fi alt\u0131 y\u0131l\u0131n\u0131n kayd\u0131 \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcyor. Devlet ayg\u0131t\u0131ndaki bu tuhaf ve beklenmedik hata sonraki y\u0131llarda \u0130zgil\u2019in hayatta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fey olacak.<\/p>\n<p>Tahir Hamut\u2019un hat\u0131rat\u0131 yo\u011funla\u015fan bask\u0131 ve asimilasyon politikalar\u0131 hakk\u0131nda i\u00e7 karart\u0131c\u0131 \u00f6rneklerle dolu. \u00d6rne\u011fin bir yerde 2015\u2019te film \u00e7ekimi i\u00e7in gittikleri Urum\u00e7i k\u0131rsal\u0131nda tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir imam\u0131 anlat\u0131yor. \u0130mam\u0131n telefonu \u00e7ald\u0131\u011f\u0131nda zil sesinin o d\u00f6nem \u00c7in\u2019de \u00e7ok pop\u00fcler olan \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Elma\u201d \u015fark\u0131s\u0131 oldu\u011funu duyuyor \u0130zgil. Bu \u015fark\u0131 o d\u00f6nem Uygur b\u00f6lgesinde kamusal alanda her yerde \u00e7al\u0131n\u0131yormu\u015f. \u0130mama sonra b\u00fcy\u00fck pi\u015fmanl\u0131k duyaca\u011f\u0131 o i\u011fneleyici soruyu y\u00f6neltiyor: \u201cSiz de bu \u015fark\u0131yla dans ediyor musunuz?\u201d \u0130mam soruyu ge\u00e7i\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, zira televizyonda bu \u015fark\u0131 e\u015fli\u011finde din g\u00f6revlilerinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir dans yar\u0131\u015fmas\u0131 var:<\/p>\n<p>\u201cGenelde e\u011flencelerden kendini uzak tutan bu muhterem din insanlar\u0131n\u0131n bir disko pistinde dans etmeye zorland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde i\u00e7imizden ac\u0131ma ve \u00f6fke f\u0131\u015fk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Onlar kendi adlar\u0131na di\u015flerini s\u0131k\u0131yor ve durumlar\u0131n\u0131n nas\u0131l da g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve ac\u0131kl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Din adamlar\u0131m\u0131z\u0131 bu sa\u00e7mal\u0131klara zorlamak onlara ve inanc\u0131m\u0131za al\u00e7ak\u00e7a bir sald\u0131r\u0131yd\u0131 ama yapabilece\u011fimiz hi\u00e7bir \u015fey yoktu.\u201d<\/p>\n<figure class=\"image\"><img decoding=\"async\" class=\"push-left alignleft\" style=\"width: 566px; height: 855px;\" src=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/images\/content\/Kapak%209780593491799-629344483.jpeg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><figcaption>Tahir Hamut \u0130zgil<br \/>\n<em><a href=\"https:\/\/www.penguinrandomhouse.com\/books\/708470\/waiting-to-be-arrested-at-night-by-tahir-hamut-izgil-translation-and-introduction-by-joshua-l-freeman\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Waiting to be Arrested at Night: A Uyghur Poet\u2019s Memoir of China\u2019s Genocide<\/a><br \/>\n<\/em>\u00e7ev. Joshua L. Freeman<br \/>\nA\u011fustos 2023<br \/>\nPenguin Press<br \/>\n272 s.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bu sald\u0131r\u0131lar 2017\u2019ye yakla\u015ft\u0131k\u00e7a ad\u0131m ad\u0131m \u015fiddetleniyor. \u00d6rne\u011fin bir g\u00fcn \u201cSelam\u00fcn aleyk\u00fcm\u201d diyerek selamla\u015fmak yasaklan\u0131yor. Ertesi g\u00fcn sak\u0131ncal\u0131 bulunan baz\u0131 kad\u0131n ve erkek isimlerine yasak geliyor. \u00d6yle ki, insanlar isimlerini de\u011fi\u015ftirdiklerini duyurmak i\u00e7in gazeteye ilan vermek zorunda kal\u0131yorlar. Ba\u015fka bir g\u00fcn \u201cAllah\u201d kelimesini kullanmak yasaklan\u0131yor. Dinin ve gelene\u011fin g\u00fcndelik hayat\u0131n k\u0131lcallar\u0131ndaki ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 dahi kontrol etmek isteyen bir \u015fiddet giderek b\u00fcy\u00fcyor Uygur halk\u0131n\u0131n \u00fczerinde.<\/p>\n<p>\u0130zgil\u2019in tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da kalem kitap ehli Uygurlara dair g\u00f6zlemler olu\u015fturuyor. 1990\u2019lar\u0131n karma\u015fas\u0131 i\u00e7inde Uygur T\u00fcrk\u00e7esinde modern edebiyat ve edebiyat ele\u015ftirisinin h\u0131zla geli\u015fti\u011fini biliyoruz. \u00d6rne\u011fin, Tahir Hamut \u0130zgil 2000 senesinde\u00a0<em>Bat\u0131 Modernist Edebiyat\u0131nda Ak\u0131mlar\u00a0<\/em>diye bir kitap yay\u0131mlam\u0131\u015f. Avrupa modernizmi hakk\u0131nda Uygur T\u00fcrk\u00e7esinde yaz\u0131lm\u0131\u015f ilk kitap bu. Mandarin dilini (\u00c7ince) atalar\u0131na k\u0131yasla \u00e7ok daha iyi bilen Tahir Hamut gibi gen\u00e7ler bu dildeki devasa telif ve \u00e7eviri literat\u00fcre ula\u015fma \u015fans\u0131na sahip olduklar\u0131ndan, \u00f6\u011frendiklerini h\u0131zla anadillerine ta\u015f\u0131m\u0131\u015flar bu y\u0131llarda. Korkularla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f, heyecanlarla dolu bir d\u00f6nem bu Uygur entelekt\u00fceller i\u00e7in. Hangi yazar ve \u015faire baksak bu y\u0131llarda anadilinde \u00fcretilecek yepyeni bir edebiyat\u0131n heyecan\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Ama yine 2009 ertesinde bu heyecan\u0131n ezildi\u011fi, Uygur T\u00fcrk\u00e7esi ile yaz\u0131p \u00e7izmenin giderek imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir atmosfer her yeri kapl\u0131yor. Bir\u00e7ok kitab\u0131n, \u00f6rne\u011fin tarih\u00ee romanlar\u0131n neredeyse hepsinin yasakland\u0131\u011f\u0131, Uygurca yay\u0131n yapman\u0131n giderek zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir devreye ge\u00e7iliyor. H\u00fck\u00fcmet, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi tarihinde en y\u00fcksek mertebeye ula\u015fan Seypidin Ezizi\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131 tarihsel roman\u0131 bile yasakl\u0131yor. 2017\u2019ye yakla\u015ft\u0131k\u00e7a sak\u0131ncal\u0131 bulunan kitaplar\u0131n\u0131n edit\u00f6rlerinin dahi hapse at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130zgil de kendi \u015fiir derlemesini yay\u0131mlayacakken, metni nas\u0131l trajikomik bir otosans\u00fcrden ge\u00e7irdi\u011fini anlat\u0131yor hat\u0131rat\u0131nda.<\/p>\n<p>2016\u2019da yeni bir \u201c\u0130stikrar\u0131 Koruma\u201d program\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Bununla Uygurlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, \u201cTer\u00f6ristlere Kar\u015f\u0131 Birle\u015fik Savunma Hatt\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda \u201cg\u00f6n\u00fcll\u00fc\u201d devlet g\u00f6revlileri haline getiriyorlar. Bu g\u00f6revliler, \u00fcst\u00fcnde \u201cg\u00fcvenlik\u201d yazan k\u0131rm\u0131z\u0131 kol bantlar\u0131 tak\u0131yor. Devletin Uygur halk\u0131n\u0131 makbuller ve sak\u0131ncal\u0131lar olarak ikiye b\u00f6lme, derenin ta\u015f\u0131 ile derenin ku\u015funu vurma stratejisinde yeni bir evre bu. Asl\u0131nda, t\u0131pk\u0131 Tahir Hamut\u2019un evine gelen ve sonra onu takip eden polisler gibi, toplama kamplar\u0131ndaki g\u00f6revlilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da Uygurlar aras\u0131ndan dev\u015firildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz ba\u015fka kaynaklarda. Dolay\u0131s\u0131yla hem kentlerde hem kamplarda bir \u201cSonderkommando\u201d<span class=\"reference\"><a id=\"back-to-ref2\" href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken-4285?fbclid=IwAR2O5dDr39WeL96X3OH1tGKkqX9OtnKwd1lloXWeVFkQ8Ss_Z9vvemxRXw0#ref2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/span>\u00a0mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor otorite. Yeni nesil teknolojik imk\u00e2nlar\u0131n verdi\u011fi \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc g\u00f6zetleme kabiliyetini de yo\u011fun \u015fekilde kullanarak, sadece kamplar de\u011fil, Uygur kentleri de insanlar\u0131n her saniye g\u00f6zetlendi\u011fi birer a\u00e7\u0131k hava hapishanesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor b\u00f6ylece.<\/p>\n<p>2017\u2019in ortalar\u0131na do\u011fru \u00f6zellikle Ka\u015fgar\u2019da kitlesel tutuklamalar ba\u015fl\u0131yor. Asl\u0131nda burada daha do\u011fru terim tutuklama de\u011fil, \u201cortadan kaybolma\u201d olmal\u0131. Zira kimin hangi \u201cterbiye merkezi\u201dne g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kimse bilmiyor. \u0130nsanlar bir anda yok oluyorlar. Ne bir a\u00e7\u0131klama, ne en ufak bilgilendirme s\u00f6z konusu. \u0130zgil yakla\u015f\u0131k yirmi y\u0131l \u00f6nce beraber hapis yatt\u0131\u011f\u0131 arkada\u015flar\u0131n\u0131n da tek tek ortadan kayboldu\u011funu \u00f6\u011freniyor. S\u0131ran\u0131n h\u0131zla kendine geldi\u011fini hissediyor ve ailesiyle beraber \u00fclkeden ayr\u0131lma yollar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<figure class=\"image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"inline\" src=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/images\/content\/Uygur-747369110.jpg\" alt=\"\" width=\"1080\" height=\"540\" border=\"0\" \/><figcaption>2009\u2019da Sincan&#8217;\u0131n Urum\u00e7i kentinde yap\u0131lan bir g\u00f6steriye \u00c7in polisi m\u00fcdahale ediyor.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Hat\u0131rat\u0131n son k\u0131sm\u0131nda a\u011f\u0131rl\u0131kla bu \u201ckurtulu\u015f\u201du hik\u00e2ye ediyor \u0130zgil. Kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki devasa ve \u015fedit b\u00fcrokratik canavar\u0131 kand\u0131rmak i\u00e7in ailece nas\u0131l riskler ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve nas\u0131l korkular \u00e7ektiklerini anlat\u0131yor. Sonu\u00e7ta talihin de yard\u0131m\u0131yla ailesiyle \u00c7in\u2019den \u00e7\u0131kmay\u0131 ba\u015far\u0131yorlar. Ama elbette yazg\u0131lar\u0131nda hi\u00e7bir zaman bitmeyen bir burukluk i\u00e7inde ya\u015famak var. Zira onlar ayr\u0131ld\u0131ktan sonra Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da her \u015fey daha k\u00f6t\u00fcye gidiyor. Arkada\u015flar\u0131, akrabalar\u0131 bir bir ortadan kayboluyor, memlekette kalan dostlar\u0131 sak\u0131ncal\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in \u0130zgil ve ailesiyle ileti\u015fimlerini kesmek durumunda kal\u0131yor.<\/p>\n<p>Tahir Hamut, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki e\u015fe dosta zarar vermemek i\u00e7in uzun y\u0131llar ertelemi\u015f bu kitab\u0131 yay\u0131mlamay\u0131. Asl\u0131nda pek \u00e7ok Uygur i\u00e7in ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erli. Kamplardaki ya da a\u00e7\u0131k hava hapishanesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kentlerdeki yak\u0131nlar\u0131na zarar vermemek i\u00e7in y\u00fcksek sesle konu\u015fmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar. Ama bir yandan da b\u0131\u00e7ak kemi\u011fe dayanm\u0131\u015f. S\u00f6ylenecek s\u00f6zler de, eziyet de biriktik\u00e7e birikiyor.<\/p>\n<p>Me\u015fhur \u015fiirinde Hasan H\u00fcseyin\u2019in dedi\u011fini bir dilek niyetinde hat\u0131rlayarak bitirelim \u00f6yleyse yaz\u0131y\u0131: \u201cYetsin art\u0131k bu susku \/ b\u0131\u00e7ak kemikte.\u201d<\/p>\n<h4>Notlar:<\/h4>\n<p class=\"reference\"><a id=\"ref1\" href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken-4285?fbclid=IwAR2O5dDr39WeL96X3OH1tGKkqX9OtnKwd1lloXWeVFkQ8Ss_Z9vvemxRXw0#back-to-ref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Perhat Tursun ve yak\u0131n zamanda \u0130ngilizcede yay\u0131mlanan\u00a0<em>Arka Sokak\u00a0<\/em>roman\u0131 hakk\u0131nda bkz. Mehmet Fatih Uslu,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/perhat-tursunun-kisilmis-sesini-duymak-4193\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">&#8220;Perhat Tursun&#8217;un K\u0131s\u0131lm\u0131\u015f sesini Duymak&#8221;<\/a>,\u00a0<em>K24<\/em>.<\/p>\n<p class=\"reference\"><a id=\"ref2\" href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken-4285?fbclid=IwAR2O5dDr39WeL96X3OH1tGKkqX9OtnKwd1lloXWeVFkQ8Ss_Z9vvemxRXw0#back-to-ref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0<em>Sonderkommando,\u00a0<\/em>Nazi toplama kamplar\u0131nda, \u00e7o\u011funlu\u011fu Yahudiler aras\u0131ndan se\u00e7ilen ve Nazilerin kamp idaresinde onlara yard\u0131m eden birliklere verilen isimdi. Kamplarda cesetlerin gaz odalar\u0131ndan tasfiyesi gibi en korkun\u00e7 i\u015fler\u00a0<em>sonderkommando<\/em>lara yapt\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\">Yaz\u0131n\u0131n Asil Kayna\u011f\u0131: <a href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken-4285?fbclid=IwAR2O5dDr39WeL96X3OH1tGKkqX9OtnKwd1lloXWeVFkQ8Ss_Z9vvemxRXw0\"><span style=\"color: #ff0000;\">K24 Kitap<\/span><\/a>\u00a0 \u00a0<\/span><a href=\"https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken-4285?fbclid=IwAR2O5dDr39WeL96X3OH1tGKkqX9OtnKwd1lloXWeVFkQ8Ss_Z9vvemxRXw0\">https:\/\/www.k24kitap.org\/kritik\/tahir-hamut-izgilin-kisisel-tanikligi-gece-tutuklanmayi-beklerken-4285?fbclid=IwAR2O5dDr39WeL96X3OH1tGKkqX9OtnKwd1lloXWeVFkQ8Ss_Z9vvemxRXw0<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MEHMET FAT\u0130H USLU \u00a0 \u00a0@e-posta: editor@k24kitap.org 14 Eyl\u00fcl 2023 \u201cTahir Hamut, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki e\u015fe dosta zarar vermemek i\u00e7in uzun y\u0131llar ertelemi\u015f bu kitab\u0131 yay\u0131mlamay\u0131. Asl\u0131nda pek \u00e7ok Uygur i\u00e7in ayn\u0131 \u015fey ge\u00e7erli. Kamplardaki ya da a\u00e7\u0131k hava hapishanesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kentlerdeki yak\u0131nlar\u0131na zarar vermemek i\u00e7in y\u00fcksek sesle konu\u015fmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar.\u201d Son iki senedir \u0130ngilizcede birbiri ard\u0131na Uygur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-7442","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7442"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7450,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7442\/revisions\/7450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}