
{"id":7175,"date":"2021-05-18T10:44:15","date_gmt":"2021-05-18T07:44:15","guid":{"rendered":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=7175"},"modified":"2021-05-18T10:44:15","modified_gmt":"2021-05-18T07:44:15","slug":"mitolojiden-izzeddin-hasanogluna-gok-arketip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=7175","title":{"rendered":"Mitolojiden \u0130zzeddin Hasano\u011flu\u2019na g\u00f6k arketip"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/indir.jpg\" \/>Do\u00e7. Dr. Seyfettin ALTAYLI<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>\u00d6zet<\/strong><\/span><\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ilk inan\u00e7 kodlar\u0131 mitolojik \u00e7a\u011flardan itibaren ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Tabiatta meydana gelen olaylar mitolojik \u00e7a\u011f insan\u0131n\u0131n bilincinde bunlar\u0131n gizli bir g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan hayata ge\u00e7irildi\u011fi inanc\u0131na zemin haz\u0131rlam\u0131\u015f onlarda \u00e7e\u015fitli inan\u00e7lar\u0131n tezah\u00fcr etmesine sebep olmu\u015ftur. Bununla birlikte bu inan\u00e7lar\u0131n temelinde o g\u00fcce duyulan korkunun olu\u015fturdu\u011fu sayg\u0131 da kalplerde kendine yer edinmi\u015ftir. Hemen her halk kendine ait bir inan\u00e7 sistemi ve Tanr\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlay\u0131\u015f T\u00fcrklerde semavi k\u00f6kenli olsa da baz\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131n iddia ettikleri gibi politeizm karakterli geli\u015fmemi\u015f d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok halklar\u0131nda ise \u00e7oktanr\u0131c\u0131l\u0131k \u015feklinde kendini g\u00f6stermi\u015ftir. T\u00fcrk milletinin inan\u00e7 sisteminin derinlikleri ve mitolojik anlay\u0131\u015f\u0131yla ilgili izler en g\u00fczel bi\u00e7imde Orhon An\u0131tlar\u0131, Dede Korkut Destanlar\u0131 gibi tarih\u00ee ve edeb\u00ee belgelerde yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur. Mitin d\u00fcnyay\u0131 anlama sistemi, mitolojinin de bununla ilgili bir bilim dal\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Bu niteli\u011finden dolay\u0131 mitoloji insan\u0131n ruh d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sembollerle ifade eden bir aynaya benzetilmi\u015ftir. T\u00fcrk mitolojisinin as\u0131l ilham kayna\u011f\u0131 Tanr\u0131 ve onu betimleyen \u00f6gelerin ba\u015f\u0131nda gelen g\u00f6ky\u00fcz\u00fcd\u00fcr. T\u00fcrk kozmolojisinde g\u00f6k \u00e7ok \u00f6nemli bir yer tutmu\u015f ve bu konuda \u015fimdiye kadar T\u00fcrkiye ve T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131nda kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrklerin g\u00f6kle ilgili anlay\u0131\u015f\u0131 mitolojik \u00e7a\u011flardan itibaren dilinde ve edebiyat\u0131nda kendine has yer edinmi\u015ftir. XIII. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fayan ve ilk defa Fuad K\u00f6pr\u00fcl\u00fc taraf\u0131ndan \u201cAzerbaycan \u015eairi\u201d olarak sunulan Horasan\u2019\u0131n \u0130sferayin\/Esferayin -b\u00f6lgede ya\u015fayan T\u00fcrkler buraya \u0130sferayin, Farslar ise Esferayin demektedir- b\u00f6lgesinde d\u00fcnyaya gelen \u0130zzeddin Hasano\u011flu\u2019nun \u015fimdiye kadar yaln\u0131zca \u00fc\u00e7 T\u00fcrk\u00e7e, iki tane de Fars\u00e7a \u015fiiri bilinmekteydi. Bu \u015fiirlerinden bir tanesi K\u0131p\u00e7ak \u015fairi Seyfi Saray\u00ee taraf\u0131ndan Fars \u015fairi Sad\u00ee\u2019nin \u201cG\u00fclistan\u201d adl\u0131 eserini terc\u00fcme etti\u011finde eserin arkas\u0131na ilave etti\u011fi \u201c\u00c2pard\u0131 k\u00f6nl\u00fcm\u00fc bir \u1e2bo\u015f \u0121emer \u00fcz, c\u00e2nfez\u00e2 dilber\u201d m\u0131sras\u0131yla ba\u015flayan gazeli, biri \u201cMecm\u00fbat\u00fc\u2019n-Nez\u00e2ir ve C\u00e2miu\u2019n-Nez\u00e2ir\u201d\u2019de yay\u0131mlanan \u201cAceb bilsem beni \u015f\u00e9yda \u0121\u0131lan kim\u201d m\u0131sras\u0131 ile ba\u015flayan, di\u011feri de Barbara Flemming taraf\u0131ndan M\u0131s\u0131r\u2019daki bir mecmuada bulunarak yay\u0131mlanan \u201cNec\u01dds\u01dd\u00f1 g\u01ddl \u00e9y y\u00fczi a\u011fum b\u01ddn\u00fcm\u201d m\u0131sras\u0131yla ba\u015flayan gazelidir. Ancak y\u0131llar \u00f6nce Finlandiya\u2019da Hasano\u011flu\u2019nun \u201cKit\u00e2b-\u0131 S\u00eeret\u00fc\u2019n-Neb\u00ee\u201d adl\u0131 366 varak hacmindeki el yazma mesnevisi bulunarak T\u00fcrkiye\u2019ye getirilmi\u015ftir. Eserle ilgili olarak 2009 y\u0131l\u0131nda \u00fc\u00e7 makale yaz\u0131lm\u0131\u015f ve bunlar Azerbaycan\u2019da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Eserin kopyas\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131larak yay\u0131na haz\u0131r duruma getirilmi\u015ftir. Eserde mitolojik \u00e7a\u011flardaki T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcncesini yans\u0131tan g\u00f6kle ilgili ifadeler tespit edilmi\u015f, bunlar\u0131n bir\u00e7o\u011funun bug\u00fcn Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. XIII. y\u00fczy\u0131l Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esi ile yaz\u0131lan eser Hz. Muhammed\u2019in hayat\u0131 ve m\u00fccadelesiyle birlikte Hz. Ali cenklerini konu alan bir mesnevidir, takriben 500 y\u0131l sonra \u0130stanbul\u2019da istinsah edilmi\u015ftir. \u201cKit\u00e2b-\u0131 S\u00eeret\u00fc\u2019n-Neb\u00ee\u201d adl\u0131 bu mesnevinin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ve eserde yer tutan bu t\u00fcr ifadelerin edebiyata ve T\u00fcrk\u00e7eye b\u00fcy\u00fck kazan\u0131mlar sa\u011flayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu makale \u00e7er\u00e7evesinde, eski T\u00fcrk inan\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6\u011fe olan mitolojik yakla\u015f\u0131m\u0131n tarih boyunca devam etti\u011fi ve bunun mesnevide de kendine has yer tuttu\u011fu vurgulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca baz\u0131 halklar\u0131n g\u00f6kle ilgili mitolojik inanc\u0131yla birlikte T\u00fcrklerin g\u00f6kle alakal\u0131 mitolojik anlay\u0131\u015f\u0131 bu makalenin elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Anadolu, Azerbaycan ve di\u011fer baz\u0131 T\u00fcrk halklar\u0131yla birlikte \u201cKit\u00e2b-\u0131 S\u00eeret\u00fc\u2019nNeb\u00ee\u201dde yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulan g\u00f6kle ilgili ifadeler ve anlay\u0131\u015flar dikkate sunulmu\u015ftur.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>Anahtar Kelimeler<\/strong><\/span> Hasano\u011flu, mit, deyimler, g\u00f6k, Tanr\u0131.<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in l\u00fctfen linki t\u0131klay\u0131n: <a href=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/M__TOLOJ__DEN-__ZZEDD__N-HASANO__LU___NA-G__K-ARKET__P__635650-835608.pdf\">Mitolojiden \u0130zzeddin Hasano\u011flu\u2019na g\u00f6k arketip<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u00e7. Dr. Seyfettin ALTAYLI \u00d6zet \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ilk inan\u00e7 kodlar\u0131 mitolojik \u00e7a\u011flardan itibaren ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Tabiatta meydana gelen olaylar mitolojik \u00e7a\u011f insan\u0131n\u0131n bilincinde bunlar\u0131n gizli bir g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan hayata ge\u00e7irildi\u011fi inanc\u0131na zemin haz\u0131rlam\u0131\u015f onlarda \u00e7e\u015fitli inan\u00e7lar\u0131n tezah\u00fcr etmesine sebep olmu\u015ftur. Bununla birlikte bu inan\u00e7lar\u0131n temelinde o g\u00fcce duyulan korkunun olu\u015fturdu\u011fu sayg\u0131 da kalplerde kendine yer edinmi\u015ftir. Hemen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-7175","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7175","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7175"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7175\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7184,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7175\/revisions\/7184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}