
{"id":6639,"date":"2021-02-15T09:49:11","date_gmt":"2021-02-15T06:49:11","guid":{"rendered":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=6639"},"modified":"2021-02-15T09:49:11","modified_gmt":"2021-02-15T06:49:11","slug":"divanu-lugatit-turkte-kadin-ile-ilgili-kavramlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=6639","title":{"rendered":"&#8220;Divanu Lugati&#8217;t-T\u00fcrk&#8221;te kad\u0131n ile ilgili kavramlar"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/ttdmk.jpg\" \/>Prof. Dr. \u0130smail ERDO\u011eAN\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong> \u00d6zet<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Kad\u0131n, hemen her d\u00f6nemde \u00fczerinde olumlu ve olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ileri s\u00fc- r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir konu olarak da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Baz\u0131 d\u00f6nemlerde kad\u0131n\u0131n erkeklerin alt cinsi, baz\u0131 d\u00f6nemlerde ikinci s\u0131n\u0131f insan, baz\u0131 d\u00f6nemlerde utan\u0131lacak bir varl\u0131k ve \u00e7ok az ola- rak da erkek ile e\u015fit bir varl\u0131k olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. T\u00fcrk tarihinde ise kad\u0131n genel olarak erkek ile e\u015fit konumda bulunmu\u015f ve bunun i\u00e7in de kar\u0131 kocadan her biri di\u011feri i\u00e7in &#8220;e\u015f&#8221; olarak kabul edilmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, hen\u00fcz yeni M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f olan T\u00fcrk milletinin ilk ve en geni\u015f kapsaml\u0131 s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc konumundaki Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud&#8217;un Divanu L\u00fcg\u00e2ti&#8217;r-T\u00fcrk adl\u0131 eserinde kad\u0131n ile ilgili kavramlar ele al\u0131nacakt\u0131r. Ad\u0131 ge\u00e7en eserde kad\u0131n ile ilgili hemen her alanda bir ya da birka\u00e7 kelimenin bulunmas\u0131, T\u00fcrk Milleti&#8217;nin kad\u0131na verdi\u011fi \u00f6nemli g\u00f6stemesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Divan&#8217;da kad\u0131n ile ilgili kelimelerden bir k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir: Kad\u0131n anlam\u0131nda &#8220;uragur&#8221;, hatun anlam\u0131nda &#8220;katun&#8221;, anne anlam\u0131nda &#8220;ana\/hana&#8221;, s\u00fctanne anlam\u0131nda &#8220;awurta&#8221;, teyze anlam\u0131nda &#8220;k\u00fck\u00fc\/k\u00fcik\u00fcy&#8221;, soylu kad\u0131n anlam\u0131nda &#8220;kun\u00e7uy&#8221;, hanedan soyundan gelen kad\u0131n anlam\u0131nda &#8220;oqlagu katun&#8221;, \u015fehzade k\u0131zlar\u0131 anlam\u0131nda &#8220;rar\u0131m&#8221;, \u00fcvey k\u0131z anlam\u0131nda &#8220;bald\u0131r k\u0131z&#8221;, cariye anlam\u0131nda &#8220;as, ay, awin\u00e7u, ka\u00e7a\u00e7, k\u0131z, k\u00fcm\u00fc\u015f, k\u00fcn, tal bodlug, yin\u00e7\u00fci lein\u00e7\u00fc, yin\u00e7ge k\u0131z&#8221;, ya\u015fl\u0131 kad\u0131n anlam\u0131nda &#8220;kurtga&#8221;, s\u00fcslenmi\u015f kad\u0131n anlam\u0131nda &#8220;yaldr\u0131k&#8221;, mihir anlam\u0131nda &#8220;ba\u015f\u0131n, kal\u0131n&#8221;, dul kad\u0131n anlam\u0131nda &#8220;tul tugsak&#8221;, ya\u015fmak anlam\u0131nda &#8220;b\u00fcr\u00fcnc\u00fck, sarague&#8221;, k\u00fcpe anlam\u0131nda &#8220;tolgag&#8221;, temiz- p\u00fcr\u00fczs\u00fcz anlam\u0131nda &#8220;\u00f6z\u00fck&#8221;, fahi\u015fe anlam\u0131nda &#8220;ekek&#8221;, lezbiyen anlam\u0131nda &#8220;s\u00fcrt\u00fck&#8221;, kad\u0131n\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015fi anlam\u0131nda &#8220;bald\u0131z&#8221;, erke\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015fi anlam\u0131nda &#8220;sinil&#8221;, kad\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck erkek karde\u015fi anlam\u0131nda &#8220;yur\u00e7&#8221;, gelin anlam\u0131nda &#8220;kelin, eget- lig&#8221;, kad\u0131n\u0131n eni\u015ftesi anlam\u0131nda &#8220;nam\u0131ja&#8221;, a\u011fabeyin han\u0131m\u0131 anlam\u0131nda &#8220;yenge&#8221;, kad\u0131- nin anne, baba ve karde\u015fi gibi yak\u0131nlan anlam\u0131nda &#8220;t\u00fcn\u00fcr&#8221;, i\u015fve ve cilve anlam\u0131nda &#8220;k\u0131l\u0131n\u00e7&#8221;, evlenmek anlam\u0131nda &#8220;beglenmek&#8221; gibi kelimeler Div\u00e2nu Lug\u00e2ti&#8217;t-T\u00fcrk&#8217;te yer alan s\u00f6zc\u00fcklerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>Anahtar Kelimeler:<\/strong><\/span> Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud, Div\u00e2nu L\u00fcg\u00e2ti&#8217;t-T\u00fcrk, Kad\u0131n, Uragut, Kay\u0131n<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in l\u00fctfen linki t\u0131klay\u0131n: <a href=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Divanu-Lugatit-Turkte-kadin-ile-ilgili-kavramlar.pdf\">&#8220;Divanu Lugati&#8217;t-T\u00fcrk&#8221;te kad\u0131n ile ilgili kavramlar<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. \u0130smail ERDO\u011eAN\u00a0 \u00d6zet Kad\u0131n, hemen her d\u00f6nemde \u00fczerinde olumlu ve olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcncelerin ileri s\u00fc- r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir konu olarak da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Baz\u0131 d\u00f6nemlerde kad\u0131n\u0131n erkeklerin alt cinsi, baz\u0131 d\u00f6nemlerde ikinci s\u0131n\u0131f insan, baz\u0131 d\u00f6nemlerde utan\u0131lacak bir varl\u0131k ve \u00e7ok az ola- rak da erkek ile e\u015fit bir varl\u0131k olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. T\u00fcrk tarihinde ise kad\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-6639","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uygur-tarihi-ve-kulturu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6639","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6639"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6643,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6639\/revisions\/6643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}