{"id":653,"date":"2017-07-26T00:49:13","date_gmt":"2017-07-25T21:49:13","guid":{"rendered":"http:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=653"},"modified":"2017-07-26T00:49:41","modified_gmt":"2017-07-25T21:49:41","slug":"orta-asyanin-genetik-yapisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=653","title":{"rendered":"Orta Asya\u2019n\u0131n Genetik Yap\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"\u0130lhan Cengiz<\/span><\/p>\n

Orta Asya ile ilgili en eski genetik ara\u015ft\u0131rmalardan biri, Zerjal ve arkada\u015flar\u0131\u00a0taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve 2002\u00a0y\u0131l\u0131nda American Society of Human Genetics dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda T\u00fcrkmenistan, \u00d6zbekistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve Tacikistan gibi Orta Asya \u00fclkelerinden 8 etnik gruptan \u00f6rnekler toplanm\u0131\u015f ve buna ilave olarak Do\u011fu Asya\u2019dan Mo\u011fol \u00f6rnekler de dahil edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu \u00e7al\u0131\u015fma\u00a0kapsam\u0131nda Kafkasya b\u00f6lgesinden\u00a0Azerbaycanl\u0131, Oset, G\u00fcrc\u00fc, Ermeni, Lezgi ve Svanlar da \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edilerek kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00a0Biz de bu yaz\u0131m\u0131zda hem \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edilen etnik gruplarda g\u00f6r\u00fclen Y-DNA oranlar\u0131na yer verece\u011fiz hem de makaleyle ilgili genel bir de\u011ferlendirme yap\u0131p ele\u015ftirilerimizi sizlerle payla\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Y-DNA haplogruplar\u0131 hakk\u0131ndaki yaz\u0131m\u0131z i\u00e7in\u00a0buraya t\u0131klay\u0131n\u0131z<\/a>.<\/p>\n

MAKALEN\u0130N G\u0130R\u0130\u015e KISMI, ORTA ASYA\u2019DA TAR\u0130H \u00d6NCES\u0130 VE TAR\u0130HSEL S\u00dcREC\u0130N DE\u011eERLEND\u0130R\u0130LMES\u0130<\/strong><\/p>\n

Zerjal ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 makalenin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda daha \u00f6nce Avrupa\u2019da yap\u0131lan y-kromozomu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda genetik \u00e7e\u015fitlili\u011fin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ancak bu \u00e7e\u015fitlili\u011fe neden olan g\u00f6\u00e7lerin Paleolitik d\u00f6nemde mi yoksa Neolitik d\u00f6nemde mi ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin hen\u00fcz a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Ancak ilgili makalede genel olarak bu t\u00fcr genetik \u00e7e\u015fitliliklerin tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flardan itibaren ger\u00e7ekle\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 konusunda uzla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u00a0ifade ediliyor. Bununla birlikte, tarihsel s\u00fcre\u00e7te ger\u00e7ekle\u015fen\u00a0tarihi vakalar\u0131n da\u00a0demografik de\u011fi\u015fikliklere neden oldu\u011fu belirtilmekte ve belirli bir co\u011frafyadaki genetik \u00e7e\u015fitlilik de\u011ferlendirilirken hem tarih \u00f6ncesi hem de tarihsel s\u00fcre\u00e7teki kitlesel g\u00f6\u00e7lerin, sava\u015flar\u0131n ve felaketlerin\u00a0birlikte ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi makalede\u00a0vurgulanmaktad\u0131r.[1] Buna binaen\u00a0Orta Asya\u2019n\u0131n, Neolitik \u00e7a\u011flarda oldu\u011fu kadar yak\u0131n tarihte\u00a0de \u00e7e\u015fitli g\u00f6\u00e7 hareketliliklerine maruz kald\u0131\u011f\u0131 da ifade edilmektedir.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda, makaleyi de\u011ferlendirmeye ge\u00e7meden evvel, yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u00a0\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda\u00a0Orta Asya\u2019n\u0131n tarihi s\u00fcrecini ele almakta yarar g\u00f6r\u00fcyoruz. Bug\u00fcn Bat\u0131 Asya\u2019da ikamet eden O\u011fuz k\u00f6kenli T\u00fcrklerin 10. y\u00fczy\u0131lda Orta Asya\u2019da ikamet ederken, Bat\u0131 Asya\u2019ya\u00a0kitlesel g\u00f6\u00e7 etti\u011fini biliyoruz. \u00d6zellikle K\u0131p\u00e7aklar ve ard\u0131ndan Mo\u011follar\u0131n Orta Asya\u2019ya yapt\u0131klar\u0131 ak\u0131nlara kadar ge\u00e7en s\u00fcrede Orta Asya\u2019n\u0131n\u00a0genetik yap\u0131s\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczden biraz daha farkl\u0131 (C daha az) olsa da yine o b\u00f6lgede 1000\u00a0il\u00e2 2000\u00a0y\u0131l \u00f6nce genetik \u00e7e\u015fitlilik mevcut idi. Nitekim O\u011fuz T\u00fcrklerinde bask\u0131n ve mevcut olan\u00a0haplogruplar\u0131n<\/a>\u00a0Orta Asya\u2019da \u00f6zellikle Uygurlar, \u00d6zbekler ve T\u00fcrkmenlerde hala yayg\u0131n oldu\u011funu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00f6r\u00fcyoruz. Zaten Zerjal ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma da bunu g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n

O\u011fuzlar\u0131n Orta Asya\u2019dan bat\u0131ya g\u00f6\u00e7lerini ele alacak olursak, 11. y\u00fczy\u0131lda Gazneliler, Kimekler ve Karluklar\u0131n bask\u0131s\u0131 nedeniyle O\u011fuzlar\u0131n Hazar \u00f6tesi b\u00f6lgeden\u00a0ayr\u0131larak Bat\u0131 Asya ve Do\u011fu Avrupa\u2019ya kitlesel olarak g\u00f6\u00e7t\u00fckleri o d\u00f6nemin tarih\u00e7ileri taraf\u0131ndan ifade edilmekte; ayr\u0131ca g\u00f6\u00e7en yo\u011fun kitlelerin\u00a0\u0130ran, Azerbaycan, Anadolu, Mezopotamya, Suriye, M\u0131s\u0131r gibi co\u011frafyalarda beylikler ve g\u00fc\u00e7l\u00fc devletler kurduklar\u0131 bilinmektedir. 13. y\u00fczy\u0131ldaki ikinci g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131nda ise Do\u011fu ve Kuzeydo\u011fu Asya\u2019dan gelen Mo\u011fol bask\u0131s\u0131 nedeniyle ba\u015fta Orta Asyal\u0131 konarg\u00f6\u00e7erler olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da insan toplulu\u011funun\u00a0da yine Hazar \u00f6tesinden Bat\u0131 Asya taraf\u0131na g\u00f6\u00e7t\u00fckleri bilinmektedir. \u0130kinci g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131nda Orta Asya yo\u011fun miktarda Mo\u011fol etkisine maruz kal\u0131rken, Bat\u0131 Asya\u2019da bu etki olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oranlarda olmu\u015f ve Orta Asya\u2019dan Bat\u0131 Asya\u2019ya bir gen ak\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bundan Kuzey Afrika, Do\u011fu Avrupa ve Balkanlar da etkilenmi\u015ftir.<\/p>\n

Tarihi s\u00fcre\u00e7 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Orta Asya daima bat\u0131ya\u00a0g\u00f6\u00e7 veren bir co\u011frafya olmu\u015ftur. Bir \u00e7ok genetik makalede\u00a0tarih \u00f6ncesi (Neolitik gibi) devirlerde Orta Asya\u2019n\u0131n\u00a0bat\u0131dan g\u00f6\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 iddia edilse de aksine tarihi ba\u015flatan ve eklemeli dil konu\u015fan S\u00fcmerler gibi baz\u0131 halklar\u0131n da\u00a0Bat\u0131 Asya (Mezopotamya)\u2019ya Orta Asya\u2019dan geldikleri y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur.[2] Mezopotamya\u2019n\u0131n en eski halklar\u0131n\u0131n sonradan Arapla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Anadolu\u2019nun en eski kadim halklar\u0131ndan Hattilerin sonradan Hint-Avrupal\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilimsel olarak da kabul g\u00f6rmektedir.\u00a0Bu ba\u011flamda acaba Mezopotamya, \u0130ran ve Anadolu\u2019nun eklemeli dil konu\u015fan en eski halklar\u0131 Orta Asya\u2019dan gelmi\u015f olamaz m\u0131 veya tam tersine bu insanlarla ayn\u0131 k\u00f6kenden gelenler \u00f6nceden veya sonradan Orta Asya\u2019ya ve Kafkaslara ge\u00e7mi\u015f olamaz m\u0131 sorusunu sormakta fayda var. Neolitik d\u00f6nemde veya daha \u00f6ncesinde her iki y\u00f6nde de g\u00f6\u00e7lerin ya\u015fanm\u0131\u015f olma ihtimali elbette vard\u0131r. Ancak bizim i\u00e7in en \u00f6ncelikli konu\u00a0bin y\u0131l \u00f6nceki T\u00fcrklerin ve Orta Asya\u2019n\u0131n genetik yap\u0131s\u0131d\u0131r. Orta Asya, yak\u0131n zamanda (800\u00a0y\u0131l \u00f6nce) her ne kadar Mo\u011follar ve Tunguzlar gibi Kuzeydo\u011fu Asya halklar\u0131n\u0131n (C haplogrubu) g\u00f6\u00e7lerine maruz kalsa da, F haplogrubundan t\u00fcreyen hemen hemen bir \u00e7ok haplogrubu (varyasyonu) bir arada\u00a0tutmay\u0131 ve\u00a0genetik \u00e7e\u015fitlili\u011fini orant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde korumay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bat\u0131 Asya\u2019da T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131 tarihsel s\u00fcre\u00e7 ba\u011flam\u0131nda incelendi\u011finde T\u00fcrklerin, 1040\u2019tan \u00e7ok daha \u00f6nce bu b\u00f6lgede\u00a0etkili olmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 bilinmektedir. Nitekim en ba\u015fta Anadolu, M.\u00d6. 4. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Avrupa Hunlar\u0131, Sabarlar ve Hazarlar\u00a0gibi kavimlerin ak\u0131nlar\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.[3] Yine 4. ve 5. y\u00fczy\u0131llarda Avrupa Hunlar\u0131n\u0131n Anadolu \u00e7evresinde\u00a0uzun s\u00fcre kald\u0131klar\u0131, 6. y\u00fczy\u0131lda Bizans\u2019\u0131n Sasanilere kar\u015f\u0131 Sabarlar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131,\u00a08. y\u00fczy\u0131lda Hazar lakapl\u0131 Bizans \u0130mparatoru IV. Leo taraf\u0131ndan \u00fccretli Hazar askerlerinin Anadolu\u2019ya yerle\u015ftirildikleri, 12. y\u00fczy\u0131lda Bulgar, Kuman ve Pe\u00e7eneklerin yine Bizans taraf\u0131ndan Sel\u00e7uklulara kar\u015f\u0131 Bat\u0131 Anadolu\u2019ya iskan edildikleri tarihi kay\u0131tlardan bilinmektedir. Benzer \u015fekilde, Abbasiler de 9. y\u00fczy\u0131lda on\u00a0binlerce T\u00fcrk k\u00f6kenli memluk askeri Orta Asya\u2019dan Irak\u2019a getirerek kendi\u00a0hizmetine alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu askerlerin bir k\u0131sm\u0131 9. ve 10. y\u00fczy\u0131llarda \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde kalelerde g\u00f6revlendirilmi\u015ftir.[4][5] Hatta 836 y\u0131l\u0131nda Ba\u011fdat\u2019\u0131n kuzeyinde Samarra kenti in\u015fa edilmi\u015f ve T\u00fcrk k\u00f6kenli memlukler bu \u015fehre yerle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Zerjal ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n makalenin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda vurgulamak istedikleri husus da\u00a0t\u00fcm bu genetik \u00e7e\u015fitlili\u011fin\u00a0tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flardan\u00a0g\u00fcn\u00fcm\u00fcze\u00a0kadar devam etmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Her bir co\u011frafi b\u00f6lgedeki\u00a0genetik \u00e7e\u015fitliliklerin sadece tarih \u00f6ncesi devirlerde de\u011fil, son \u00fc\u00e7\u00a0bin y\u0131ldaki tarihi s\u00fcre\u00e7te de \u015fekillenmeye devam etti\u011fi makalede \u00f6zellikle vurgulanmaktad\u0131r. Bununla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki bir \u00e7ok ulus yokken tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flarda farkl\u0131 ata soylar\u0131ndan insanlar\u0131n bir araya gelerek tarihsel s\u00fcre\u00e7te ortak bir dil, k\u00fclt\u00fcr ve tarih olu\u015fturduklar\u0131 bilinmektedir. \u0130\u015fte biz de bu\u00a0ger\u00e7e\u011fi\u00a0dikkate alarak,\u00a0daha \u00f6nce ba\u015fka yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda da belirtti\u011fimiz \u00fczere,\u00a0\u00f6n T\u00fcrkleri kesinlikle yak\u0131n bir zamandaki tek bir y-dna haplogrubuna indirgemeden yorumluyoruz. \u0130ll\u00e2ki T\u00fcrkleri tek bir haplogruba indirgemek gerekiyorsa, Orta Asya T\u00fcrklerinde g\u00f6r\u00fclen ve Mo\u011fol ak\u0131nlar\u0131\u00a0\u00f6ncesinde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131\u00a0haplogruplar<\/a>\u0131n 48.000 y\u0131l \u00f6nceki atas\u0131 F haplogrubu, T\u00fcrklerin ortak atas\u0131 olarak kabul edilebilir. Baz\u0131 ard niyetli kesimler ve\u00a0ard niyeti olmay\u0131p da yeterli bilgiye sahip olmayan ki\u015filer, maalesef g\u00f6\u00e7lerin kayna\u011f\u0131 olan Orta Asyal\u0131 T\u00fcrklerde bir \u00e7ok haplogrup g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmelerine ra\u011fmen, tek bir haplogrup \u00fczerine propaganda yapabilmektedir. Bunun yanl\u0131\u015f ve ayr\u0131mc\u0131 bir tutum oldu\u011funu belirtmekte fayda g\u00f6r\u00fcyoruz. De\u011ferlendirmesini yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Zerjal ve Wells\u2019in makalesinde de Orta Asya\u2019daki haplogruplardan sadece C haplogrubu, kas\u0131tl\u0131 olarak T\u00fcrklerle ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Az\u0131c\u0131k genetikten anlayan bir insan dahi b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ne kadar s\u0131\u011f oldu\u011funu idrak edebilir.<\/p>\n

Zerjal\u2019\u0131n makalesindeki Orta Asya Y-DNA haplogrup oranlar\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce de\u011finmek istedi\u011fimiz di\u011fer bir husus da baz\u0131 kesimlerin T\u00fcrklerde en \u00e7ok\u00a0g\u00f6r\u00fclen haplogrubu temel alarak tav\u0131r almalar\u0131\u00a0ve en \u00e7ok g\u00f6r\u00fclen haplogrubu T\u00fcrk ilan edip, di\u011fer haplogruplar\u0131 Hint-Avrupal\u0131, Semitik, Kafkasyal\u0131, \u0130rani\u00a0vb \u015feklinde etiketlemeleridir. Oysa ki gerek T\u00fcrkiye ve \u0130ran T\u00fcrklerinde gerekse Orta Asya T\u00fcrklerinde ayn\u0131\u00a0haplogruplar<\/a>\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir. Harflerle ifade etti\u011fimiz bu\u00a0haplogruplar biraz daha geriye gidildi\u011finde zaten ortak atalarda birle\u015fmektedir. T\u00fcrklerin birle\u015fmesi de en \u00e7ok ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 varyasyonlar\u0131n, M.\u00d6. 46.000\u2019de F haplogrubunda birle\u015fmesidir. Di\u011fer bir ifadeyle T\u00fcrklerin atalar\u0131 M.\u00d6. 46.000-65.000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda F haplogrubuna mensup idi. 235.700 y\u0131l \u00f6ncesine gidecek olursan\u0131z,\u00a0y-kromozomu Adem(ilk erkek)\u2019i temsilen A0-T haplogrubuna\u00a0dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.[9]<\/p>\n

Zerjal ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n makalesinde Orta Asya, g\u00fcneydo\u011fusunda Pamir ve Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131, kuzeyinde Sibirya, bat\u0131s\u0131nda Hazar Denizi olan, Mo\u011folistan\u2019dan Kafkasya\u2019ya kadar uzanan co\u011frafi b\u00f6lge olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu b\u00f6lgede Paleolitik d\u00f6neme (M.\u00d6. 10.000\u2019den \u00f6ncesine) ait kal\u0131nt\u0131lar ve yine Mezolitik d\u00f6neme (M.\u00d6. 10.000-8000 aras\u0131) ait kal\u0131nt\u0131lar mevcuttur.[6] Ancak Orta Asya\u2019da genetik \u00e7e\u015fitlili\u011fin ve hareketlili\u011fin Neolitik d\u00f6nemde (M.\u00d6. 8000-6000 aras\u0131) yo\u011funla\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131\u00a0vurgulanmaktad\u0131r.[7][8] Bu b\u00f6lgenin o \u00e7a\u011flarda tar\u0131ma pek elveri\u015fli olmamas\u0131 nedeniyle daha \u00e7ok hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fti\u011fi tahmin edilmektedir. Makalede Orta Asya\u2019n\u0131n en eski devirlerde Amerika, Hindistan ve Avrupa\u2019ya y\u00f6nelik g\u00f6\u00e7lerin ve yak\u0131n tarihte de Bat\u0131 Asya\u2019ya y\u00f6nelik g\u00f6\u00e7lerin kayna\u011f\u0131 olabilece\u011fi belirtilmektedir. Her ne kadar tarihsel s\u00fcre\u00e7te kitlesel olarak pek rastlanmasa da bat\u0131dan do\u011fuya g\u00f6\u00e7lerin olmu\u015f olabilece\u011fi ihtimali \u00fczerinde de durulmaktad\u0131r.<\/p>\n

ARA\u015eTIRMAYA DAH\u0130L ED\u0130LEN DNA \u00d6RNEKLER\u0130<\/strong><\/p>\n

Bu ara\u015ft\u0131rmada 15 farkl\u0131 etnik gruptan 408 erkekten \u00f6rnek toplanm\u0131\u015ft\u0131r. 1993 ve 1995 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Mo\u011folistan\u2019dan toplanan 65 \u00f6rnek \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edilmi\u015ftir. 343 \u00f6rnek ise, EurAsia \u201998 ke\u015fif gezisi esnas\u0131nda 14 etnik gruptan toplanan \u00f6rneklerden elde edilmi\u015ftir. \u00d6rneklerin \u00e7o\u011fu k\u00f6ylerde ya\u015fayan sa\u011fl\u0131kl\u0131 erkeklerden r\u0131zalar\u0131 al\u0131narak elde edilmi\u015ftir. Kan \u00f6rne\u011fi al\u0131nan bireylerin birbiriyle akraba olmamas\u0131na dikkat edilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmaya dahil edilen etnik gruplar ve \u00f6rnek al\u0131nan b\u00f6lgeler tablo halinde belirtilmi\u015ftir:<\/p>\n

\"zerjal-et-al-calismaya-dahil-edilen-etnik-gruplar\"<\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada 16 Y-STR marker de\u011ferleri (DYS388, DYS392, DYS425, DYS426, DYS436, DYS19, DYS389I, DYS389b, DYS390, DYS391, DYS393, DYS434, DYS435, DYS437, DYS439,\u00a0DYS438) tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fma eski olmas\u0131 nedeniyle baz\u0131 haplogruplara yer verilmedi\u011fi gibi baz\u0131 haplogruplar da detayl\u0131 olarak tespit edilmemi\u015ftir. Mesela G ve I haplogruplar\u0131 birlikte verilmi\u015ftir. \u00a0J1 ve\u00a0J2<\/a>\u00a0haplogruplar\u0131 da J haplogrubu alt\u0131nda birlikte verilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde O haplogrubu gibi baz\u0131 varyasyonlar K haplogrubu i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmi\u015ftir; ancak O3a farkl\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde P ve Q haplogruplar\u0131 da R1b i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bu y\u00fczden kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki haritada\u00a0bunu belirtece\u011fiz. Haritay\u0131 tam ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in \u00fcst\u00fcne t\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/p>\n

\"1-zerjal-central-asia-genetics-orta-asya-genetik-yapisi-haplogrup-dagilimi-harita\"<\/a><\/p>\n

SONU\u00c7LAR<\/strong><\/p>\n

\u0130statistiklere ge\u00e7meden \u00f6nce genel bir de\u011ferlendirme yapmak gerekirse, bu ara\u015ft\u0131rma sonucunda\u00a0R1b<\/strong>\u00a0haplogrubu en fazla T\u00fcrkmenlerde ve Ermenilerde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0R1a<\/strong>haplogrubu ise en fazla K\u0131rg\u0131z ve Taciklerde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0J\u00a0(J1\/J2)<\/strong>\u00a0haplogrubu Orta Asya\u2019da en fazla Uygurlar, \u00d6zbekler ve Dunganlarda, Kafkasya\u2019da ise en fazla Kazbegi G\u00fcrc\u00fcleri, Azerbaycan T\u00fcrkleri ve Lezgiler\u2019de g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0C<\/strong>\u00a0ve ard\u0131l\u0131 olan haplogruplar ise en fazla Kazaklar ve Mo\u011follarda g\u00f6r\u00fclmektedir.\u00a0K ve\u00a0O\u00a0<\/strong>haplogrubu\u00a0da yine Uygurlar, Kazaklar, Mo\u011follar ve Dunganlarda y\u00fcksek oranlarda mevcuttur. Oranlardan olu\u015fturulan grafikler a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir.<\/p>\n

SONU\u00c7LARIN DE\u011eERLEND\u0130R\u0130LMES\u0130NDE D\u0130KKAT ETT\u0130\u011e\u0130M\u0130Z\u00a0HUSUSLAR<\/strong><\/p>\n

Tarihsel s\u00fcre\u00e7te ve dilbilimsel a\u00e7\u0131dan, Orta Asya\u2019da O\u011fuz T\u00fcrklerine en yak\u0131n budunlar, Uygurlar, T\u00fcrkmenler ve \u00d6zbeklerdir. Bu \u00fc\u00e7 budunun konu\u015ftu\u011fu dil,\u00a0O\u011fuz T\u00fcrk\u00e7esine olduk\u00e7a yak\u0131nd\u0131r. Di\u011fer taraftan K\u0131rg\u0131zca, Altayca ve Kazak\u00e7a gibi leh\u00e7eler, K\u0131p\u00e7ak grubunda yer almakta ve O\u011fuzcaya en uzak noktay\u0131\u00a0te\u015fkil etmektedir. Bu nedenle O\u011fuz T\u00fcrklerini (T\u00fcrkiye, Azerbaycan) di\u011fer Orta Asya T\u00fcrkleri ile k\u0131yaslarken en ba\u015fta Uygurlar, T\u00fcrkmenler ve \u00d6zbeklerle k\u0131yaslamakta fayda vard\u0131r. \u00a0Nitekim, Uygur, \u00d6zbek\u00a0ve T\u00fcrkmenler, O\u011fuzlarla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda bu gruplar\u0131n genetik olarak birbirine daha yak\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Zaten fenotip olarak da T\u00fcrkiye ve Azerbaycan T\u00fcrklerine en yak\u0131n olan gruplar, Uygurlar, \u00d6zbekler ve T\u00fcrkmenlerdir.<\/p>\n

T\u00dcRKLER NEDEN FARKLI HAPLOGRUPLARA AYRILDI?<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda T\u00fcrklerde en fazla g\u00f6r\u00fclen G, J, N, Q, R haplogruplar\u0131n\u0131n hepsi yakla\u015f\u0131k 45.000 y\u0131l \u00f6nce F haplogrubunun soyundan gelmektedir. Bilim adamlar\u0131 haplogruplar\u0131n dallar\u0131n\u0131 harflendirerek ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak istemi\u015ftir. Temelde A, B, C, D, E, F haplogruplar\u0131 vard\u0131r. T\u00fcrklerde g\u00f6r\u00fclen G, J, N, Q, R haplogruplar\u0131n\u0131n her biri ayn\u0131 atadan (F\u2019den) gelmektedir. Bu haplogruplar\u0131n (G, J, N, Q, R) hepsi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem T\u00fcrkiye\u2019de hem de Orta Asya\u2019da g\u00f6r\u00fclmektedir. Temelde T\u00fcrklerin hepsi ayn\u0131 atadan gelmektedir; bu bak\u0131mdan harflere tak\u0131lmaman\u0131z\u0131 \u00f6neririz.<\/p>\n

\u00d6ZBEKLER<\/strong><\/p>\n

Y-DNA \u00f6rnekleri \u00d6zbekistan\u2019\u0131n Ka\u015fkaderya b\u00f6lgesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rneklerde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u00d6zbeklerde R ve J haplogruplar\u0131 en bask\u0131n haplogruplard\u0131r. Benzer \u015fekilde T\u00fcrkiye\u2019de de en bask\u0131n\u00a0haplogruplar<\/a>\u00a0J ve R\u2019dir.<\/p>\n

Zerjal ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda R ve J haplogruplar\u0131na ilave olarak \u00d6zbeklerde G\/I, Q, C, K\/O, D gibi haplogruplar da tespit edilmi\u015ftir. Ancak bu haplogruplar\u0131n makalede belirli d\u00f6nemler ve topluluklarla ili\u015fkilendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 mevzusunu burada tart\u0131\u015fmakta fayda var.<\/p>\n

R1a\/R1b<\/a>\u00a0mevzusu:<\/strong>\u00a0Makalede R1a ve R1b gibi haplogruplar\u0131n at\u0131n evcille\u015ftirilmesiyle Karadenizin kuzeyinden M.\u00d6. 3000\u2019de Orta Asya\u2019ya geldi\u011fi iddia edilmektedir. Ancak b\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ideolojiktir. Makalenin devam\u0131nda\u00a0\u00d6zbekistan\u2019da R1a ve R1b haplogruplar\u0131 ideolojik ve a\u00e7\u0131k bir\u00a0bi\u00e7imde Hint-Avrupal\u0131larla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu iki haplogrup Avrupa halklar\u0131n\u0131n \u00f6nemli\u00a0bir \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in, Bat\u0131l\u0131 genetik\u00e7iler taraf\u0131ndan y\u0131llard\u0131r Hint-Avrupal\u0131lar\u0131n atas\u0131 gibi g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Oysa ki haplogruplar \u0131rklarla ve dil aileleriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Biz bat\u0131n\u0131n bilimi \u0131rk\u00e7\u0131 ve ideolojik yorumlamas\u0131na ve b\u00f6yle bir bilim anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131y\u0131z ve bu y\u00fczden mevcut anlay\u0131\u015fa ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131yoruz. Tarih \u00f6ncesi d\u00f6nemde dahi bir haplogruba mensup bireylerin bir k\u0131sm\u0131 eklemeli dil konu\u015furken, di\u011fer bir k\u0131s\u0131m b\u00fck\u00fcml\u00fc diller konu\u015fmu\u015f olabilir. Bunun asl\u0131nda hi\u00e7 de \u00f6nemi yoktur. T\u0131pk\u0131 J haplogrubu gibi R haplogrubu\u00a0da bir \u00e7ok dil grubuna mensup insan\u0131 b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. En az Hint-Avrupal\u0131larda oldu\u011fu kadar bu haplogrup T\u00fcrklerde de g\u00f6r\u00fclmektedir. O y\u00fczden yak\u0131n d\u00f6nem haplogruplar\u0131n belirli dil aileleriyle ili\u015fkilendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131\u00a0varsay\u0131mdan \u00f6teye gitmez. Nitekim tarih \u00f6ncesi d\u00f6nemlerde insan topluluklar\u0131n\u0131n\u00a0hangi dili konu\u015ftuklar\u0131n\u0131\u00a0kan\u0131tlayacak hi\u00e7 bir yaz\u0131l\u0131 belge yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla R1a ve R1b haplogruplar\u0131n\u0131n atalar\u0131\u00a05000 il\u00e2 20.000 sene \u00f6nce hangi dili konu\u015fuyordu bilemeyiz. Ancak \u015fu bir ger\u00e7ek ki\u00a0G, J, L, N, Q, R gibi bir\u00e7ok haplogrup\u00a05000 il\u00e2 10.000 y\u0131l \u00f6nce Orta Asya\u2019da mevcut idi ve bu haplogruplar hep birlikte \u00d6n T\u00fcrklerin atalar\u0131n\u0131 te\u015fkil ediyorlard\u0131. Yine Bat\u0131 sentezli bilim anlay\u0131\u015f\u0131yla ters d\u00fc\u015fmek gibi olacak ancak bu haplogruplar\u0131n hepsi bu b\u00f6lgenin yerlisi\u00a0de olabilir. B\u00f6yle bir ihtimal veya varsay\u0131m, antik DNA \u00f6rnekleriyle aksi kan\u0131tlanana\u00a0kadar\u00a0m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

J1\/J2 mevzusu:\u00a0<\/strong>Makalede J (J1 veya J2) haplogrubunun \u00d6zbekistan\u2019a Neolitik d\u00f6nemde M.\u00d6. 8000-6000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda vard\u0131\u011f\u0131\u00a0savunulmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde \u00f6zellikle K\u0131rgizistan ve \u00d6zbekistan aras\u0131ndaki Fergana vadisi gibi verimli ve sulak arazilerde tar\u0131m\u0131 ba\u015flatan neslin J haplogrubu oldu\u011fu iddia edilmektedir. Ancak bu iddiaya ele\u015ftirel bak\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc tar\u0131m\u0131n tek ba\u015f\u0131na\u00a0bu\u00a0haplogruba mal edilmesine kar\u015f\u0131n, bunu destekleyecek antik DNA \u00f6rne\u011fi hen\u00fcz d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7 bir yerinde bulunmu\u015f de\u011fildir. Nitekim J haplogrubu tar\u0131ma uygun olmayan\u00a0engebeli\u00a0Kafkasya da\u011flar\u0131nda, Ural-Volga ve Do\u011fu Avrupa steplerinde de g\u00f6r\u00fclmektedir. Hatta Altaylar\u0131n kuzeyinde arkeolojik kaz\u0131larda bulunan J2\u2019ler de tar\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ait de\u011fildir. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde J haplogrubunun ormanl\u0131k olmayan bereketli\u00a0b\u00f6lgelerde daha yo\u011fun oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de inkar edemeyiz. Nitekim J haplogrubu verimli ve sulak\u00a0alanlarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, R1a ve R1b haplogruplar\u0131 orman ku\u015fa\u011f\u0131nda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclen haplogruplard\u0131r. Fakat yine de bu tarz \u00f6nermelere ihtiyatla yakla\u015fmakta fayda vard\u0131r. Nitekim en eski J2 \u00f6rneklerinden ikisi Altaylar\u0131n kuzeyinde Demir \u00c7a\u011f d\u00f6nemine ait iki farkl\u0131 sit alan\u0131nda bulunmu\u015ftur. Bu \u00f6rneklerden biri M\u00d6 50\u2019ye Hun d\u00f6nemine tarihlendirilmektedir. Bu ba\u011flamda\u00a0M.\u00d6. 1000 il\u00e2 700 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda demiri bu b\u00f6lgeye g\u00f6t\u00fcrenlerin de J2 haplogrubu oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131nda bulunulabilir. Bu ba\u011flamda J2\u2019nin Altaylarda\u00a0Demir \u00c7a\u011f\u0131na ait arkeolojik alanlarda tespit edilmesi tesad\u00fcf de\u011fil, aksine\u00a0zengin\u00a0demir madenlerine sahip olan bu b\u00f6lgenin demirci ustalar\u0131 taraf\u0131ndan yurt edinilmesi\u00a0olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ancak J2\u2019nin \u00e7\u0131k\u0131\u015f yeri de hen\u00fcz tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konudur. Klasik Bat\u0131 Asya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin aksine, J2 haplogrubunun Orta Asya\u2019da \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen g\u00f6r\u00fc\u015fler de mevcuttur.<\/p>\n

Di\u011fer haplogruplar:\u00a0<\/strong>C2, D ve O haplogruplar\u0131n\u0131n\u00a0bu b\u00f6lgeye Mo\u011fol istilas\u0131 ile geldi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak C\u2019nin baz\u0131 varyasyonlar\u0131 ile G, N ve Q gibi haplogruplar \u00e7ok daha eski devirlerde bu b\u00f6lgeye gelmi\u015flerdir.<\/p>\n

\"uzbeks-ydna-haplogroups-ozbeklerin-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

UYGURLAR<\/strong><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Uygur \u00f6rnekleri, Kazakistan\u2019\u0131n Almat\u0131 b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Uygur k\u00f6kenli vatanda\u015flardan\u00a0toplanm\u0131\u015ft\u0131r. 2002 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n Y-DNA haplogrup oranlar\u0131, 2010 y\u0131l\u0131nda Shou ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da yap\u0131lan \u00f6rneklerle k\u0131smen uyu\u015fmakta\u00a0ve benzerlik g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Kazakistan\u2019daki Uygurlarda en bask\u0131n haplogruplar J ve R1a\u2019d\u0131r. Bununla birlikte C, G\/I, K, Q, R1b gibi haplogruplar da g\u00f6r\u00fclmektedir. Benzer haplogruplar\u0131n kadim Uygur halk\u0131 gibi pek \u00e7ok\u00a0T\u00fcrki halkta g\u00f6r\u00fclmesi\u00a0\u00f6nem arz etmektedir. Nitekim T\u00fcrkler, 800 il\u00e2 1000 y\u0131l \u00f6nce Orta Asya\u2019dan gelirken tek bir haplogrup getirmemi\u015ftir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca \u015funu da belirtmekte fayda var ki d\u00fcnyada tek bir haplogruptan olu\u015fan millet yoktur. En saf dedikleri Amerikan yerlilerinde dahi \u00fc\u00e7 farkl\u0131 haplogrup g\u00f6r\u00fclmektedir. Afrikal\u0131lar dahi A, B, E1a, E1b gibi haplogruplar\u0131n farkl\u0131 varyasyonlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Yine Ermeniler, Yunanlar, \u0130ngilizler vb gibi pek \u00e7ok ulus da \u00e7ok say\u0131da Y-DNA haplogrubundan m\u00fcte\u015fekkildir. Ancak nedense ba\u015fka milletlerdeki haplogrup \u00e7e\u015fitlili\u011fini g\u00f6rmezden gelip de T\u00fcrkler \u00fczerine oyun oynamaya kalk\u0131\u015fan tiplerle u\u011fra\u015fmak durumunda kal\u0131yoruz.<\/p>\n

\"1-kazakhstan-uyghurs-ydna-haplogroups-uygurlarin-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

T\u00dcRKMENLER<\/strong><\/p>\n

Bu ara\u015ft\u0131rmada T\u00fcrkmenistanl\u0131 T\u00fcrkmenlerde en bask\u0131n haplogrup R1b ve Q haplogruplar\u0131d\u0131r. 2002 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu ara\u015ft\u0131rma o d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131nda hen\u00fcz haplogruplar\u0131n tasnifi tam yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Q ve R1b haplogruplar\u0131 bir arada ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle T\u00fcrkmenlerde R1b ve Q haplogruplar\u0131n\u0131n toplam\u0131 %52,4 \u015feklinde verilmektedir. Bu iki haplogruptan sonra T\u00fcrkmenlerde en \u00e7ok g\u00f6r\u00fclen haplogrup J (J1 ve J2\u2019nin toplam\u0131)\u2019dir. N haplogrubunun da T\u00fcrkmenlerde olduk\u00e7a y\u00fcksek orana (%9,5) sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. G\/I, R1a, K\/O gibi haplogruplar da T\u00fcrkmenlerde mevcuttur.<\/p>\n

Not: T\u00fcrkiye\u2019de\u00a0R1b haplogrubunun R1a\u2019dan fazla olmas\u0131 gibi, T\u00fcrkmenlerde de R1b\u2019nin daha fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

\"turkmens-ydna-haplogroups-turkmenistan-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

AZERBAYCAN T\u00dcRKLER\u0130\u00a0<\/strong><\/p>\n

Azerbaycan T\u00fcrklerinde en fazla g\u00f6r\u00fclen\u00a0haplogrup<\/a>\u00a0J (J1 ve J2\u2019nin toplam\u0131)\u2019d\u0131r. \u0130kinci olarak en fazla g\u00f6r\u00fclen haplogrup R1b ve Q\u2019nun toplam\u0131d\u0131r. Dikkat edilirse T\u00fcrkiye\u2019de de en fazla J\u2019nin toplam\u0131, daha sonra R1b, G, R1a \u015feklinde bir s\u0131ralama g\u00f6r\u00fclmektedir; bu s\u0131ralama Azerbaycan T\u00fcrkleriyle benze\u015fmektedir. T\u00fcrkiye ve Azerbaycan T\u00fcrklerinin O\u011fuz grubundan olmalar\u0131 sebebiyle bu iki grup birbirine genetik olarak en \u00e7ok benzeyen budundur.<\/p>\n

\"azerbaijan-azeri-ydna-haplogroups-azerbaycan-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

KIRGIZLAR<\/strong><\/p>\n

K\u0131p\u00e7ak grubunda yer alan K\u0131rg\u0131zlarda en fazla g\u00f6r\u00fclen Y-DNA haplogrubu R1a\u2019d\u0131r. R1a\u2019n\u0131n pe\u015finden C haplogrubu gelmektedir. G, J, K, N, Q\u00a0ve\u00a0R1b gibi Y-DNA haplogruplar\u0131 K\u0131rg\u0131zlarda\u00a0az g\u00f6r\u00fclse de %3 il\u00e2 %5 civar\u0131nda bu haplogruplar da kadim K\u0131rg\u0131z halk\u0131nda mevcuttur.<\/p>\n

Altaylar\u0131n kuzeyinde Altayca konu\u015fan halklar da yine K\u0131p\u00e7ak grubuna girmekte ve o topluluklarda da R1a en bask\u0131n Y-DNA haplogrubunu olu\u015fturmaktad\u0131r. Ancak Kazaklar da K\u0131p\u00e7ak grubunda de\u011ferlendirilmelerine ra\u011fmen, K\u0131rg\u0131zlara nazaran olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oranlarda R1a haplogrubuna sahiptirler.<\/p>\n

\"kyrgyzstan-ydna-haplogroups-kirgizistan-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

KAZAKLAR\u00a0<\/strong><\/p>\n

Kazaklar\u2019da en bask\u0131n haplogrup C\u2019nin varyasyonlar\u0131d\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada di\u011fer haplogruplara pek rastlanmasa da baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda di\u011fer haplogruplar\u0131n da mevcut oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

\"kazakh-ydna-haplogroups-kazaklarin-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

DUNGANLAR<\/strong><\/p>\n

K\u0131rg\u0131zistan\u2019da ya\u015fayan Dunganlar\u0131n konu\u015ftuklar\u0131 dil nedeniyle aslen \u00c7in k\u00f6kenli olduklar\u0131 belirtilmektedir. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmada Dunganlar\u0131n ancak %27\u2019si \u00c7in\u2019de en bask\u0131n haplogrup olan O haplogrubuna mensuptur. Dunganlarda J2, R1a ve R1b gibi haplogruplar\u0131n bask\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131, bu b\u00f6lgeye yak\u0131n tarihte gelen Dunganlar\u0131n b\u00f6lgedeki T\u00fcrklerle kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olabilece\u011fi ihtimalini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

\"dungans-ydna-haplogroups-dunganlar-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

TAC\u0130KLER<\/strong><\/p>\n

\u0130rani dil konu\u015fan Tacikler de K\u0131rg\u0131zlarla ayn\u0131 oranda R1a haplogrubu ta\u015f\u0131maktad\u0131r.\u00a0\u00a0Tacikler R1a kadar fazla olmasa da makul oranlarda C, G, J, L ve R1b\u00a0gibi haplogruplara da sahiptirler.<\/p>\n

\"tajiks-ydna-haplogroups-taciklerin-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

MO\u011eOLLAR<\/strong><\/p>\n

Mo\u011folistan\u2019\u0131n Ulan Batur b\u00f6lgesinden toplanan Y-DNA \u00f6rnekleri olduk\u00e7a \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcnmektedir. %50\u2019den fazlas\u0131 C haplogrubunun t\u00fcrevleri olsa da Mo\u011follarda K, O, R1a, N, Q, R1b, J, G, O, D haplogruplar\u0131 da makul oranlarda g\u00f6r\u00fclmektedir. %3 oranlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen G ve J haplogruplar\u0131n\u0131n Mo\u011folistan\u2019a kadar ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131 dikkate de\u011ferdir.<\/p>\n

\"mongolia-ydna-haplogroups-mogolistanin-genetik-yapisi\"<\/a><\/p>\n

ERMEN\u0130LER<\/strong><\/p>\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya Ermeniler de dahil edilmi\u015ftir. Ermenilerde en fazla g\u00f6r\u00fclen haplogrup R1b (xP\/Q)\u2019dir. \u00c7al\u0131\u015fmada R1b haplogrubu P ve Q ile birlikte de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Ancak di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalardan da bilindi\u011fi \u00fczere Ermenilerde en fazla g\u00f6r\u00fclen Y-DNA haplogrubu R1b\u2019dir. Ancak T\u00fcrklerde g\u00f6r\u00fclen R1b ile Ermenilerde g\u00f6r\u00fclen R1b\u2019nin alt dallar\u0131 farkl\u0131d\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Ermeniler de \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 haplogruptan insanlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir halkt\u0131r.<\/p>\n

\"armenians-ydna-haplogroups-1\"<\/a><\/p>\n

OSETLER<\/strong><\/p>\n

G\u00fcney Osetyal\u0131larda en \u00e7ok g\u00f6r\u00fclen Y-DNA haplogrubu G\u2019dir. J, R1b, R1a ve E gibi haplogruplar da mevcuttur.<\/p>\n

\"south-ossetians-ydna-haplogroups-1\"<\/a><\/p>\n

LEZG\u0130LER<\/strong><\/p>\n

Da\u011f\u0131stan\u2019\u0131n yerlisi Lezgilerde en fazla J haplogrubu g\u00f6r\u00fclmektedir. R1a, R1b ve E halogruplar\u0131 da bu topluluklar aras\u0131nda mevcuttur.<\/p>\n

\"lezgians-ydna-haplogroups-1\"<\/a><\/p>\n

MAKALE \u0130LE \u0130LG\u0130L\u0130 ELE\u015eT\u0130R\u0130LER VE GENEL DE\u011eERLEND\u0130RME<\/strong><\/p>\n

Makalede baz\u0131 mevzularda\u00a0genelleme yap\u0131lmakta, bu ba\u011flamda kimi haplogruplar Hint-Avrupal\u0131 gibi g\u00f6sterilerek ideolojik bir zemin\u00a0olu\u015fturulmaktad\u0131r. Bir bak\u0131ma R1a ve R1b haplogruplar\u0131ndan yola \u00e7\u0131k\u0131larak Hint-Avrupal\u0131lar\u0131n k\u00f6kenine y\u00f6nelik Kurgan Hipotezine genetik temel olu\u015fturulmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan yine genelleme yap\u0131larak J2 haplogrubunun b\u00f6lgedeki varl\u0131\u011f\u0131 Neolitik d\u00f6nem tar\u0131ma dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yine s\u0131\u011f bir anlay\u0131\u015fla Mo\u011follar ve Tunguzlarda y\u00fcksek oranda g\u00f6r\u00fclen ancak Kazaklar hari\u00e7 T\u00fcrki halklarda %10\u2019un alt\u0131nda g\u00f6r\u00fclen C haplogrubu, Altay dillerini yayan haplogrup olarak lanse edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu makalenin bilimsel de\u011feri sadece bizlere sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 haplogrup oranlar\u0131 ve genetik verilerdir; bunun d\u0131\u015f\u0131nda yazarlar\u0131n ki\u015fisel\u00a0yorumlar\u0131 ve varsay\u0131mlar\u0131 tamamen Bat\u0131 sentezli s\u0131\u011f ve ideolojik anlay\u0131\u015f\u0131n Hint-Avrupa perspektifinde\u00a0izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Biz bu izd\u00fc\u015f\u00fcmden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir g\u00f6zle makaleyi sizlerle payla\u015ft\u0131k ve de\u011ferlendirmemizi yapt\u0131k. Okuyanlara faydal\u0131 olmas\u0131 dile\u011fiyle\u2026<\/p>\n

\u0130lhan Cengiz,\u00a0www.haplogruplar.com<\/p>\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n

1.\u00a0Zerjal et al (2002), A Genetic Landscape Reshaped by Recent Events: Y-Chromosomal Insights into Central Asia, Volume 71, Issue 3, p466\u2013482, September 2002; Web:\u00a0http:\/\/www.cell.com\/ajhg\/abstract\/S0002-9297(07)60328-0<\/a><\/p>\n

2. B. Dartman, (2009) Yaz\u0131n\u0131n Ke\u015ffi Konusunda Dini Metin ve Arkeolojik Bulgular \u00c7er\u00e7evesinde Yeni Bir Yakla\u015f\u0131m, A.\u00dc. T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi Say\u0131 41 Erzurum, 2009, Web:\u00a0http:\/\/e-dergi.atauni.edu.tr\/ataunitaed\/article\/download\/1020002214\/1020002213<\/a><\/p>\n

3. A. Kaya, (2014) Ba\u015flang\u0131c\u0131ndan 1071\u2019e Kadar T\u00fcrklerin Anadolu\u2019ya Ak\u0131nlar\u0131 Hakk\u0131nda Bir De\u011ferlendirme, EKEV AKADEM\u0130 DERG\u0130S\u0130 Y\u0131l: 18 Say\u0131: 59 (Bahar 2014), Web:\u00a0http:\/\/www.ekevakademi.org\/Makaleler\/1264418673_13%20Abdullah%20KAYA.pdf<\/a><\/p>\n

4. A. M. A\u011f\u0131r & M.E. \u015een, (2012). Abbasi D\u00f6nemi \u00d6nemli T\u00fcrk Komutanlar\u0131ndan Bo\u011fa Es-Sa\u011fir, Turkish Studies \u2013 International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 7\/3, Summer 2012, p. 13-20, ANKARA-TURKEY, Web:\u00a0http:\/\/www.turkishstudies.net\/Makaleler\/423564883_2A%C4%9F%C4%B1r%20Abdullah%20Mesut_S-13-20.pdf<\/a><\/p>\n

5. O. G\u00fcrb\u00fcz, (2003). Bo\u011fa El-Kebir\u2019in Ermeniye Seferi, A.\u00dc. T\u00fcrkiyat Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, Say\u0131: 22, Erzurum, 2003, Web:\u00a0http:\/\/e-dergi.atauni.edu.tr\/ataunitaed\/article\/view\/1020001433<\/a><\/p>\n

6.\u00a0RS Davis, VA Ranov,\u00a0Toward a new outline of the Soviet Central Asian Paleolithic,\u00a0Curr Anthropol, 20 (1979), pp. 249\u2013270<\/p>\n

7.\u00a0CD Forde,\u00a0Habitat, economy and society: a geographical introduction to ethnologyMethuen & Co, London (1948)<\/p>\n

8.\u00a0LL Cavalli-Sforza, P Menozzi, A Piazza,\u00a0The history and geography of human genesPrinceton University Press, Princeton (1994)<\/p>\n

9. YFull Experimental YTree,\u00a02015,\u00a0Web:\u00a0http:\/\/www.yfull.com\/tree\/A0-T\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130lhan Cengiz Orta Asya ile ilgili en eski genetik ara\u015ft\u0131rmalardan biri, Zerjal ve arkada\u015flar\u0131\u00a0taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve 2002\u00a0y\u0131l\u0131nda American Society of Human Genetics dergisinde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda T\u00fcrkmenistan, \u00d6zbekistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve Tacikistan gibi Orta Asya \u00fclkelerinden 8 etnik gruptan \u00f6rnekler toplanm\u0131\u015f ve buna ilave olarak Do\u011fu Asya\u2019dan Mo\u011fol \u00f6rnekler de dahil edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,24],"tags":[],"class_list":["post-653","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=653"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":655,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/653\/revisions\/655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}