
{"id":6235,"date":"2021-01-09T08:44:03","date_gmt":"2021-01-09T05:44:03","guid":{"rendered":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=6235"},"modified":"2021-01-09T08:44:03","modified_gmt":"2021-01-09T05:44:03","slug":"kutadgu-biligde-dil-olgusu-ve-dilsel-belirlemecilik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=6235","title":{"rendered":"Kutadgu Bilig\u2019de dil olgusu ve dilsel belirlemecilik"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/unnamed-3.jpg\" \/>Dr. Murat ELMALI<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>\u00d6zet<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Yusuf Has Hacib\u2019in Kutadgu Bilig adl\u0131 eseri dil ve dilsel belirlemecilik (Linguistic Determinism) a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilecektir. Kutadgu Bilig Yusuf Has Hacib taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f, T\u00fcrklerin \u0130slam k\u00fclt\u00fcr \u00e7evresindeki ilk eserlerindendir. Eser bir siyasetname olup, belirli de\u011ferleri temsil eden kahramanlar\u0131n mutluluk eksenindeki s\u00f6yle\u015filerini i\u00e7erir. Eserin ana temi \u201cideal insan\u201dd\u0131r. Kutadgu Bilig g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fmaya konu olmu\u015f bir eserdir. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda eser, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak dilbilgisel y\u00f6nden incelenmi\u015ftir. T\u00fcrk dili tarihi i\u00e7erisinde e\u015fsiz bir yere sahip olan Kutadgu Bilig\u2019de modern dilbilimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n 19. ve 20. y\u00fczy\u0131lda ifade ettikleri baz\u0131 kuramlar\u0131n izlerini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu kuramlardan biri de dilsel determinizmdir. Dilsel belirlemecilik ya da dilbilimsel determinizm \u015feklinde adland\u0131r\u0131lan bu g\u00f6r\u00fc\u015f; dilin ve dil yap\u0131lar\u0131n\u0131n, insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnme ve d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6rme bi\u00e7imini belirledi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc benimseyen dilbilimciler, her dilde \u00f6zel bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f ve bunu \u2018dilin i\u00e7 bi\u00e7imi\u2019 terimiyle adland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Her dilin kendine \u00f6zg\u00fc anlama ve anlatma yolu bulundu\u011fu bi\u00e7iminde a\u00e7\u0131klanan bu g\u00f6r\u00fc\u015f, dilbilimde sonradan de\u011fi\u015fik adlarla an\u0131lan Dilbilimsel determinizm, dilbilimsel g\u00f6recelik ilkesi \/ kuram\u0131 (\u0130ng. Linguistic Relativity Hypothesis) vb. kuram ya da varsay\u0131mlar\u0131n temelini olu\u015fturmu\u015ftur. K\u0131saca dilin birey ve toplum \u00fczerindeki etkisine dayanan bu kurama 11. y\u00fczy\u0131lda yaz\u0131lm\u0131\u015f bu \u00f6nemli eserde \u00e7e\u015fitli derecelerde rastlanmaklad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada dok\u00fcman inceleme y\u00f6ntemi kullan\u0131larak \u00f6ncelikle dil ve dilsel belirlemecilik konusu \u00fczerinde durulmu\u015f, ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerde konuyla ilgili oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz dizeler orijinal bi\u00e7imleri ve T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esine aktar\u0131lm\u0131\u015f \u015fekilleri verilerek de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>Anahtar Kelimeler:<\/strong><\/span> Kutadgu Bilig, dil olgusu, dilsel belirlemecilik, k\u00fclt\u00fcrel dilbilimi.<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in l\u00fctfen linki t\u0131klay\u0131n: <a href=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/KUTADGU-BILIGDE-DIL-OLGUSU-VE-DILSEL.pdf\">Kutadgu Bilig\u2019de dil olgusu ve dilsel belirlemecilik<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Murat ELMALI \u00d6zet Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Yusuf Has Hacib\u2019in Kutadgu Bilig adl\u0131 eseri dil ve dilsel belirlemecilik (Linguistic Determinism) a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilecektir. Kutadgu Bilig Yusuf Has Hacib taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015f, T\u00fcrklerin \u0130slam k\u00fclt\u00fcr \u00e7evresindeki ilk eserlerindendir. Eser bir siyasetname olup, belirli de\u011ferleri temsil eden kahramanlar\u0131n mutluluk eksenindeki s\u00f6yle\u015filerini i\u00e7erir. Eserin ana temi \u201cideal insan\u201dd\u0131r. Kutadgu Bilig [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-6235","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uygur-kimligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6235"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6243,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6235\/revisions\/6243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}