
{"id":4472,"date":"2020-08-08T10:54:21","date_gmt":"2020-08-08T07:54:21","guid":{"rendered":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=4472"},"modified":"2020-08-12T15:57:28","modified_gmt":"2020-08-12T12:57:28","slug":"uygur-donemi-budist-sutralarda-yer-alan-anculayu-arur-manin-asidmisim-ifadesi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=4472","title":{"rendered":"Uygur d\u00f6nemi Budist S\u016btralarda yer alan an\u00e7ulayu \u00e4r\u00fcr m\u00e4ni\u014b \u00e4\u015fidmi\u015fim ifadesi \u00fczerine"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center\"><span style=\"color: #0000ff\"><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4475\" src=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/21-0.jpg\" alt=\"\" width=\"790\" height=\"340\" srcset=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/21-0.jpg 790w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/21-0-400x172.jpg 400w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/21-0-768x331.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 790px) 100vw, 790px\" \/><\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>Dr.Hasan \u0130S\u0130<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>\u00d6zet<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esi, \u00f6zellikle Uygur rahiplerinin Budizm ve Manihaizm temelli \u00f6\u011fretiler \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015ftirdikleri din\u00ee terminolojinin somut \u00f6rneklerinin verildi\u011fi d\u00f6nem olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. T\u00fcrk dilinin sistematik din\u00ee terminolojisinin ilk \u00f6rneklerinin verildi\u011fi bu d\u00f6nem i\u00e7erisinde yer alan \u00e7o\u011fu metnin kaynak ya da arac\u0131 diller vas\u0131tas\u0131yla Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esine aktar\u0131lmas\u0131, ilgili \u00f6\u011fretinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda \u00f6zellikle Budist Uygur rahiplerini hem T\u00fcrk\u00e7e bilincine hem de ilgili \u00f6\u011fretinin orijinalli\u011fine sad\u0131k kalma g\u00fcd\u00fcs\u00fc do\u011frultusunda hareket etmeye mecbur k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Budist Uygur rahiplerinin \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi terc\u00fcme faaliyetleri \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015flayan dilcilik hareketleri, ba\u015flang\u0131\u00e7ta ilgili \u00f6\u011fretilerin halka anlayaca\u011f\u0131 dille anlat\u0131lma arzusundan ileri gelse de zamanla benimsenen T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirme y\u00f6ntemleri ile dil bilincinin geli\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirme y\u00f6ntemlerinden biri de, birebir \u00e7eviri yaparak ilgili \u00f6\u011fretinin kaynak dildeki kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fck ve eklerle olu\u015fturmakt\u0131r. Bu do\u011frultuda, \u00c7ince ve Tibet\u00e7e gibi kaynak ya da So\u011fdca ve Toharca gibi arac\u0131 diller vas\u0131tas\u0131yla Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esine aktar\u0131lan metinlerde yer alan din\u00ee kavramlar, \u00f6zellikle Budist Uygur rahiplerinin uygulad\u0131klar\u0131 dil bilinci do\u011frultusunda T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131ma uygun T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirme \u00fcr\u00fcnlerinden biri de, Budist s\u016btralar i\u00e7erisinde ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u00f6z\u00fc niteli\u011finde olan Skr. eva\u1e43 may\u0101 \u015bruta\u1e43 ifadesinin birebir terc\u00fcmenin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esine an\u00e7ulayu \u00e4r\u00fcr m\u00e4ni\u014b \u00e4\u015fidmi\u015fim \u015feklinde aktar\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kaynak dilde \u201c\u015e\u00f6yledir duydu\u011fum, \u015f\u00f6yle i\u015fittim!\u201d anlamlar\u0131na gelen bu ifade, Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esine ait metinlerde de bu anlam eksenini koruyarak \u015feklen Skr. eva\u1e43 may\u0101 \u015bruta\u1e43 ifadesine benzer y\u00f6nde s\u00f6z dizilimine sahiptir. Bu yaz\u0131, Skr. eva\u1e43 may\u0101 \u015bruta\u1e43 ifadesinin Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esi metinlerindeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan an\u00e7ulayu \u00e4r\u00fcr m\u00e4ni\u014b \u00e4\u015fidmi\u015fim terimine y\u00f6nelik<br \/>\ndinsel ve dilsel de\u011ferlendirmelerden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu do\u011frultuda, ilgili kavram\u0131n dinsel y\u00f6n\u00fc, Mah\u0101y\u0101na ve Tantrac\u0131 gelenek i\u00e7erisinde incelenerek ifadenin sahip oldu\u011fu din\u00ee de\u011fer y\u00f6n\u00fcnde, kavram\u0131n Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esi metinlerindeki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc yap\u0131sal olarak g\u00f6sterilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>Anahtar kelimeler:<\/strong><\/span> Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esi, din\u00ee terminoloji, S\u016btralar, eva\u1e43 may\u0101 \u015bruta\u1e43,<br \/>\n\u201cDuydu\u011fum \u015f\u00f6yledir!\u201d<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in l\u00fctfen linki t\u0131klay\u0131n: <a href=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/Uygur-d\u00f6nemi-Budist-S\u016btralarda-yer-alan-an\u00e7ulayu-\u00e4r\u00fcr-m\u00e4ni\u014b-\u00e4\u015fidmi\u015fim.pdf\">Uygur d\u00f6nemi Budist S\u016btralarda yer alan an\u00e7ulayu \u00e4r\u00fcr m\u00e4ni\u014b \u00e4\u015fidmi\u015fim<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr.Hasan \u0130S\u0130 \u00d6zet Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esi, \u00f6zellikle Uygur rahiplerinin Budizm ve Manihaizm temelli \u00f6\u011fretiler \u00e7er\u00e7evesinde geli\u015ftirdikleri din\u00ee terminolojinin somut \u00f6rneklerinin verildi\u011fi d\u00f6nem olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. T\u00fcrk dilinin sistematik din\u00ee terminolojisinin ilk \u00f6rneklerinin verildi\u011fi bu d\u00f6nem i\u00e7erisinde yer alan \u00e7o\u011fu metnin kaynak ya da arac\u0131 diller vas\u0131tas\u0131yla Eski Uygur T\u00fcrk\u00e7esine aktar\u0131lmas\u0131, ilgili \u00f6\u011fretinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda \u00f6zellikle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-4472","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uygur-kimligi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4472"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4472\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4613,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4472\/revisions\/4613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}