
{"id":3772,"date":"2020-02-19T20:10:26","date_gmt":"2020-02-19T17:10:26","guid":{"rendered":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=3772"},"modified":"2020-02-19T20:10:26","modified_gmt":"2020-02-19T17:10:26","slug":"uygur-turklerinin-dini-inanclari-nedeniyle-gozaltina-alindigina-iliskin-belge-basina-sizdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/?p=3772","title":{"rendered":"Uygur T\u00fcrklerinin &#8216;dini inan\u00e7lar\u0131 nedeniyle&#8217; g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin belge bas\u0131na s\u0131zd\u0131"},"content":{"rendered":"<div class=\"detay-bg\">\n<div class=\"detay-spot container \">\n<div class=\"detay-spot-category\">\n<div>\u00a0<a href=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/5e4be46155428419d057a102.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-large wp-image-3774 alignnone\" src=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/5e4be46155428419d057a102-1024x576.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/5e4be46155428419d057a102-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/5e4be46155428419d057a102-400x225.jpg 400w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/5e4be46155428419d057a102-768x432.jpg 768w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/5e4be46155428419d057a102.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"row\">Zehra Ulucak \u00a0 |<span class=\"tarih\">18.02.2020<\/span><\/div>\n<div class=\"row\">\u00c7in&#8217;in, Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;ndeki Uygur T\u00fcrklerini dini inan\u00e7lar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri nedeniyle &#8220;mesleki e\u011fitim merkezleri&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren tart\u0131\u015fmal\u0131 kamplarda g\u00f6zalt\u0131nda tuttu\u011funa ili\u015fkin bir belge bas\u0131na s\u0131zd\u0131.<\/div>\n<div>\n<h6>Ankara<\/h6>\n<div>\n<p><strong>\u00c7in<\/strong>&#8216;in,<strong>\u00a0Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi<\/strong>&#8216;ndeki\u00a0<strong>Uygur T\u00fcrkleri<\/strong>ni dini inan\u00e7lar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri nedeniyle &#8220;mesleki e\u011fitim merkezleri&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren tart\u0131\u015fmal\u0131 kamplarda g\u00f6zalt\u0131nda tuttu\u011funa ili\u015fkin bir belge bas\u0131na s\u0131zd\u0131.<\/p>\n<p>Associated Press (AP) ajans\u0131 taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilen belgede, \u00c7inli yetkililerin kimlerin bu kamplara al\u0131naca\u011f\u0131na nas\u0131l karar verdiklerine ili\u015fkin kapsaml\u0131 veri taban\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>2017-2018 y\u0131llar\u0131nda g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan 311 Uygur T\u00fcrk\u00fc hakk\u0131ndaki bilgilere yer verilen veri taban\u0131nda, bu ki\u015filerin, 2 binden fazla akraba, kom\u015fu ve dostlar\u0131n\u0131n isimleri, kimlik numaralar\u0131, namaz k\u0131l\u0131p k\u0131lmad\u0131klar\u0131 ya da Kur&#8217;an okuyup okumad\u0131klar\u0131 dahil pek \u00e7ok bilginin varl\u0131\u011f\u0131 da dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n<p>Her bir veri, g\u00f6zalt\u0131nda tutulan ki\u015finin ad\u0131, adresi, ulusal kimlik numaras\u0131, al\u0131konma tarih ve yerinin yan\u0131 s\u0131ra aileleri, dini ve ge\u00e7mi\u015fte hangi semtte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nma sebebi, serbest b\u0131rak\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131na dair karar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir dosyay\u0131 da i\u00e7eriyor.<\/p>\n<h3>\u0130badet etmek, g\u00f6zalt\u0131 nedeni olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor<\/h3>\n<p>Veri taban\u0131, \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin, yetkililerin iddia etti\u011fi gibi sadece &#8220;siyasi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k&#8221; gerek\u00e7esiyle de\u011fil, ibadet etme, camiye gitme, uzun sakal b\u0131rakma ve izin verilenden daha fazla \u00e7ocuk sahibi olman\u0131n bile g\u00f6zalt\u0131 nedeni olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda belgede, g\u00f6zalt\u0131nda akrabalar\u0131 bulunanlar\u0131n bir kampa kapat\u0131lma ve su\u00e7lu muamelesine maruz kalma ihtimalinin \u00e7ok daha y\u00fcksek oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Belgede, benzer \u015fekilde bu ki\u015filerin aile ge\u00e7mi\u015fi ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, serbest b\u0131rak\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131lmayacaklar\u0131 konusunda g\u00f6zalt\u0131ndayken g\u00f6sterdikleri davran\u0131\u015flardan daha \u00f6nemli bir fakt\u00f6r oldu\u011fu dikkati \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p>Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi yerel y\u00f6netimi, konuya ili\u015fkin soruya yan\u0131t vermezken D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 S\u00f6zc\u00fcs\u00fc G\u0131ng \u015euang, Sincan&#8217;da dindar ki\u015filerin ve ailelerinin hedef al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 sorusuna, &#8220;Bu t\u00fcr sa\u00e7mal\u0131klar \u00fczerine yorum yapmaya de\u011fmez.&#8221; yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n<h3>Aileler &#8220;g\u00fcvenilir&#8221; veya &#8220;g\u00fcvenilir de\u011fil&#8221; olarak tan\u0131mlan\u0131yor<\/h3>\n<p>S\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fayan Uygur T\u00fcrkleri kaynaklar\u0131ndan gelen son belgelerin tarihi, Mart 2019&#8217;a dayan\u0131yor.<\/p>\n<p>Listelenen tutuklular, n\u00fcfusunun y\u00fczde 97&#8217;sinden fazlas\u0131 Uygur T\u00fcrk\u00fc olan Sincan&#8217;\u0131n Taklamakan \u00c7\u00f6l\u00fc kenar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131k 650 bin n\u00fcfuslu Karaka\u015f b\u00f6lgesinden geliyor.<\/p>\n<p>Liste, eski Karaka\u015f sakinleriyle yap\u0131lan r\u00f6portajlar, \u00c7in kimlik do\u011frulama ara\u00e7lar\u0131 ve AP taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclen di\u011fer listeler ve belgelerle destekleniyor.<\/p>\n<p>G\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n ve ailelerinin, kat\u0131 kurallarla ve belli s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ailelerin &#8220;g\u00fcvenilir&#8221; veya &#8220;g\u00fcvenilir de\u011fil&#8221; \u015feklinde tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin &#8220;s\u0131radan&#8221; veya &#8220;iyi&#8221; olarak derecelendirildi\u011fi g\u00f6zleniyor.<\/p>\n<p>Aileleri muhafazakarl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermek a\u00e7\u0131s\u0131ndan &#8220;hafif&#8221; veya &#8220;a\u011f\u0131r&#8221; dini atmosfere sahip diye ay\u0131ran veri taban\u0131nda, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan her bir tutuklunun ka\u00e7 akrabas\u0131n\u0131n hapishanede oldu\u011funun veya bir &#8220;e\u011fitim merkezine&#8221; g\u00f6nderildi\u011finin bilgisi yer al\u0131yor.<\/p>\n<p>Yetkililer, herhangi bir su\u00e7 i\u015flememi\u015f olsalar bile, ki\u015filerin ne kadar \u015f\u00fcpheli oldu\u011funu belirlemek i\u00e7in bu kategorileri kullan\u0131yor.<\/p>\n<p>Veri taban\u0131, bu bilgilerin \u00e7o\u011funun camilerde g\u00f6revlendirilmi\u015f, evlere ziyarete g\u00f6nderilmi\u015f ve topluluklara yerle\u015ftirilmi\u015f kadrolar taraf\u0131ndan topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Sonras\u0131nda bu bilgiler bu ki\u015filerin akrabalar\u0131n\u0131, ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 cemaati ve dini ge\u00e7mi\u015flerini kapsayan &#8220;\u00fc\u00e7 daire&#8221; ad\u0131 verilen bir dosyada derleniyor.<\/p>\n<p>Belgelere g\u00f6re g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar sadece dindarlar de\u011fil.<\/p>\n<p>Veri taban\u0131, Karaka\u015fl\u0131 yetkililerin, yurt d\u0131\u015f\u0131na gitme, pasaport alma veya yabanc\u0131 yaz\u0131l\u0131m y\u00fckleme gibi faaliyetler i\u00e7in de ki\u015fileri a\u00e7\u0131k\u00e7a hedef ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/cin-in-uygur-turklerine-uyguladigi-baskinin-belgel-4408762.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3773 alignright\" src=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/cin-in-uygur-turklerine-uyguladigi-baskinin-belgel-4408762.jpg\" alt=\"\" width=\"598\" height=\"362\" srcset=\"https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/cin-in-uygur-turklerine-uyguladigi-baskinin-belgel-4408762.jpg 598w, https:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/cin-in-uygur-turklerine-uyguladigi-baskinin-belgel-4408762-400x242.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 598px) 100vw, 598px\" \/><\/a><\/p>\n<h3>&#8220;Hep \u015fiddete kar\u015f\u0131 vaaz verirdi&#8221;<\/h3>\n<p>\u00c7in h\u00fck\u00fcmeti, 3 y\u0131l \u00f6nce Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nden Memtimin Emer isimli imam\u0131, 3 o\u011fluyla g\u00f6zalt\u0131na ald\u0131.<\/p>\n<p>Yeni ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan belge, Emer ile o\u011fullar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Karaka\u015f il\u00e7esindeki di\u011fer y\u00fczlerce ki\u015finin g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n temel sebebinin &#8220;dinleri ve aile ba\u011flar\u0131&#8221; oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Emer&#8217;in eski \u00f6\u011frencilerinden Abdullah Muhammed, hocas\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar listesinde g\u00f6r\u00fcnce \u00e7ok \u00f6fkelendi\u011fini belirterek &#8220;Bunu hak etmedi. Herkes onu sever ve h\u00fcrmet ederdi. Adaletsizli\u011fe kar\u015f\u0131 sessiz kalamayan biriydi.&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Karaka\u015f&#8217;\u0131n \u00f6nde gelen hocalar\u0131ndan biri olarak bilinen Emer&#8217;den 6 y\u0131l Kur&#8217;an e\u011fitimi alan Muhammed, vaazlar\u0131nda kom\u00fcnist propagandas\u0131 yapmay\u0131 reddetti\u011fi i\u00e7in 1997&#8217;de imaml\u0131k g\u00f6revinden al\u0131nan 80&#8217;li ya\u015flar\u0131ndaki Emer&#8217;in dini toplant\u0131lara kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 halde 2017 ve 2018&#8217;de \u00e7e\u015fitli su\u00e7lamalardan 12 y\u0131la kadar hapse mahkum edildi\u011fini belirtti.<\/p>\n<p>&#8220;Hep \u015fiddete kar\u015f\u0131 vaaz verirdi. Onu tan\u0131yan herkes, a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilir.&#8221; diyen Muhammed, Emer&#8217;in \u015fimdilerde sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle ev hapsinde oldu\u011funu duydu\u011funu ancak o\u011fullar\u0131n\u0131n nerede bulundu\u011funun bilinmedi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Muhammed, camisinden ve \u00f6\u011fretim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen Emer&#8217;in, 20 y\u0131l boyunca inan\u00e7lar\u0131na sad\u0131k kalarak yetkililere sessizce kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n<p>Emer&#8217;in \u00fc\u00e7 o\u011flundan hi\u00e7biri, bir su\u00e7tan h\u00fck\u00fcm giymedi\u011fi halde veri taban\u0131 2017 boyunca, \u00e7ok fazla \u00e7ocuk sahibi olduklar\u0131, yurt d\u0131\u015f\u0131na seyahat etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131, &#8220;g\u00fcvenilmez&#8221; g\u00f6r\u00fcld\u00fckleri ya da &#8220;a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011fa kayd\u0131klar\u0131&#8221; veya hacca gittikleri i\u00e7in g\u00f6zalt\u0131 kamplar\u0131na konulduklar\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n<p>Belgede ayr\u0131ca o\u011fullar\u0131n\u0131n Emer ile ili\u015fkilerinin ve dini ge\u00e7mi\u015flerinin, g\u00f6zalt\u0131 kamplar\u0131ndan \u00e7\u0131kamayacak kadar &#8220;tehlikeli&#8221; olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi savunuldu.<\/p>\n<h3>&#8220;Birileri konu\u015fmal\u0131 ve d\u00fcnyaya ne oldu\u011funu anlatmal\u0131&#8221;<\/h3>\n<p>Norve\u00e7&#8217;te ya\u015fayan, ABD&#8217;de e\u011fitim g\u00f6ren Uygur akademisyen Abduveli Ey\u00fcp, s\u00f6z konusu belgeyi Alman yay\u0131n kurulu\u015fu Deutsche Welleye (DW) de iletti.<\/p>\n<p>Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nde Uygur dil okullar\u0131 a\u00e7maya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bir \u00c7in hapishanesinde 15 ay yatan Ey\u00fcp, DW&#8217;ye \u00c7inli yetkililer taraf\u0131ndan halihaz\u0131rda izlendi\u011fini ve yay\u0131n kurulu\u015fuyla temasa ge\u00e7meden \u00f6nce tehdit telefonu ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Ey\u00fcp, &#8220;Evet, bu tehlikeli ancak birileri konu\u015fmal\u0131 ve d\u00fcnyaya ne oldu\u011funu anlatmal\u0131.&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Sincan&#8217;da e\u015finin ailesinden pek \u00e7ok ki\u015finin son aylarda g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ey\u00fcp, belgeyi ilk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde &#8220;\u015fok oldu\u011funu&#8221; s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Listedeki ki\u015filerin akrabalar\u0131n\u0131 aramaya ba\u015flayan Ey\u00fcp, bunlardan, \u00e7o\u011fu T\u00fcrkiye&#8217;de ya\u015fayan 29&#8217;unu buldu ve telefonla ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Arad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok ki\u015fi, yurt d\u0131\u015f\u0131ndan yap\u0131lan bir telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin istenmeyen \u015fekilde sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131n\u0131 ve hapse girmelerine neden olabilece\u011fini bilerek y\u0131llard\u0131r Sincan&#8217;daki aileleriyle ileti\u015fime ge\u00e7memi\u015fti. Yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki Uygurlara hala Sincan&#8217;daki akrabalar\u0131n\u0131n &#8220;yeniden e\u011fitim kamplar\u0131nda&#8221; kayboldu\u011funu s\u00f6ylemek ise Ey\u00fcp&#8217;e kald\u0131.<\/p>\n<p>DW muhabiri, Ey\u00fcp&#8217;\u00fcn irtibata ge\u00e7ti\u011fi ki\u015filerden Rozinisa Memet Tohti ile \u0130stanbul&#8217;da bir araya geldi.<\/p>\n<p>3 \u00e7ocuk annesi ev han\u0131m\u0131 olan 30&#8217;lu ya\u015flar\u0131ndaki Tohti, en k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015finin listede oldu\u011fu s\u00f6ylendikten sonra ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcnt\u00fcy\u00fc ifade etti.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;yi i\u015f i\u00e7in ziyaret eden bir aile dostunun kendisine, en b\u00fcy\u00fck ablas\u0131n\u0131n ve ailesinin 2016&#8217;da hapse girdi\u011fini s\u00f6yledi\u011fini anlatan Tohti, ancak en k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015finin Mart 2018&#8217;de tutukland\u0131\u011f\u0131ndan hen\u00fcz haberi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n<p>Sincan&#8217;daki di\u011fer akrabalar\u0131yla irtibat\u0131n\u0131n koptu\u011funu kaydeden Tohti, temas kurarak onlar\u0131 riske ataca\u011f\u0131ndan korktu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>Tohti&#8217;nin k\u0131z karde\u015finin izin verilenden \u00e7ok \u00e7ocu\u011fu oldu\u011fu i\u00e7in tutukland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclen belgede, bu ki\u015finin &#8220;art\u0131k tehlike arz etmedi\u011fi&#8221;, &#8220;mesleki e\u011fitim merkezinden mezun olaca\u011f\u0131&#8221; ve &#8220;g\u00f6zetim alt\u0131nda olaca\u011f\u0131&#8221; kaydediliyor.<\/p>\n<h3>Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;ndeki tart\u0131\u015fmal\u0131 kamplar<\/h3>\n<p>\u00c7in&#8217;de son y\u0131llarda Uygur T\u00fcrklerinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nde &#8220;e\u011fitim merkezi&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren kamplar ile Uygur T\u00fcrklerinin kimlik ve k\u00fclt\u00fcrlerine y\u00f6nelik ihlaller, uluslararas\u0131 kamuoyu taraf\u0131ndan ele\u015ftiriliyor.<\/p>\n<p>Pekin&#8217;in &#8220;mesleki e\u011fitim merkezleri&#8221; olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ancak uluslararas\u0131 kamuoyunun &#8220;yeniden e\u011fitim kamplar\u0131&#8221; \u015feklinde tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yerlerde Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) verilerine g\u00f6re en az 1 milyon Uygur T\u00fcrk\u00fc&#8217;n\u00fcn kendi r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutuldu\u011fu tahmin ediliyor.<\/p>\n<p>Pekin y\u00f6netimi, Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nde ka\u00e7 kamp bulundu\u011funa, bu kamplarda ka\u00e7 ki\u015finin oldu\u011funa ve ne kadar\u0131n\u0131n sosyal hayata d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin bilgi vermiyor.<\/p>\n<p>\u00c7in&#8217;in, b\u00f6lgede ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman Uygurlara, \u00c7ince dil e\u011fitimi ile mesleki ve k\u00fclt\u00fcrel kurslar verdi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kamplar\u0131n durumu hakk\u0131nda net verileri payla\u015fmamas\u0131, uluslararas\u0131 kamuoyunda derin kayg\u0131lara yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n<p>BM \u0130nsan Haklar\u0131 Konseyine \u00fcye 22 \u00fclke, Temmuz 2019&#8217;da, \u00c7in&#8217;in Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;ndeki Uygur T\u00fcrkleri ve di\u011fer az\u0131nl\u0131klara y\u00f6nelik muamelesini ele\u015ftiren ve kitlesel g\u00f6zalt\u0131lar\u0131n durdurulmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunan mektubu imzalam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>BM ve di\u011fer uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler, kamplar\u0131n incelemeye a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 yinelerken, \u00c7in \u015fimdiye kadar kendi belirledi\u011fi birka\u00e7 kamp\u0131n az say\u0131da yabanc\u0131 diplomat ve bas\u0131n mensubu taraf\u0131ndan k\u0131smen g\u00f6r\u00fclmesine izin verdi.<\/p>\n<p>\u00c7in makamlar\u0131, BM yetkililerinin do\u011frudan bilgi almak amac\u0131yla b\u00f6lgede serbest\u00e7e inceleme yapma talebini geri \u00e7eviriyor.<\/p>\n<h3>\u00c7in h\u00fck\u00fcmet raporu bas\u0131na s\u0131zd\u0131<\/h3>\n<p>New York Times&#8217;\u0131n Kas\u0131m 2019&#8217;da bas\u0131na s\u0131zd\u0131r\u0131lan \u00c7in y\u00f6netimine ait 403 sayfal\u0131k resmi belgeye dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 haberinde, Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;ndeki g\u00fcvenlik birimlerine, nas\u0131l hareket etmeleri gerekti\u011fine dair verilen detayl\u0131 talimatlar dikkati \u00e7ekmi\u015fti.<\/p>\n<p>Belgenin en az 200 sayfas\u0131nda \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u015ei Cinping ve di\u011fer \u00c7inli yetkililerin, b\u00f6lgedeki Uygur n\u00fcfusunun kontrol\u00fc ve aral\u0131ks\u0131z denetim yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin talimatlar\u0131 yer al\u0131rken, \u0130slamiyet&#8217;in yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 uyar\u0131s\u0131nda bulunuldu\u011fu ifade edilmi\u015fti.<\/p>\n<p>Belgede \u015ei&#8217;nin 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131s\u0131 sonras\u0131 ABD&#8217;nin &#8220;ter\u00f6rle sava\u015f&#8221; politikas\u0131n\u0131 \u00f6rnek alarak b\u00f6lgede ya\u015fananlar\u0131 &#8220;ter\u00f6rizmle m\u00fccadele&#8221; olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, g\u00fcvenlik birimlerine &#8220;asla merhamet g\u00f6sterilmemesi&#8221; talimat\u0131 verdi\u011fi, di\u011fer yetkililerin de b\u00f6lgedeki kamplar\u0131 ve keyfi tutuklamalar\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran yorumlar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015fti.<\/p>\n<p>ABD D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Pompeo, s\u0131zd\u0131r\u0131lan belgelerin \u00c7in y\u00f6netimi taraf\u0131ndan b\u00f6lgede yap\u0131lan insan haklar\u0131 ihlallerini do\u011frulad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesinde bulunmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Kaynak: AA Haber<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Zehra Ulucak \u00a0 |18.02.2020 \u00c7in&#8217;in, Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;ndeki Uygur T\u00fcrklerini dini inan\u00e7lar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri nedeniyle &#8220;mesleki e\u011fitim merkezleri&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren tart\u0131\u015fmal\u0131 kamplarda g\u00f6zalt\u0131nda tuttu\u011funa ili\u015fkin bir belge bas\u0131na s\u0131zd\u0131. Ankara \u00c7in&#8216;in,\u00a0Sincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8216;ndeki\u00a0Uygur T\u00fcrklerini dini inan\u00e7lar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri nedeniyle &#8220;mesleki e\u011fitim merkezleri&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren tart\u0131\u015fmal\u0131 kamplarda g\u00f6zalt\u0131nda tuttu\u011funa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,25],"tags":[],"class_list":["post-3772","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi","category-uygur-haber"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3772"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3777,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3772\/revisions\/3777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}