![\"\"](\"http:\/\/akademiye.org\/tr\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Uygur.jpg\")
Prof. Dr. Y\u00fccel O\u011furlu<\/p>\nProf. Dr. Y\u00fccel O\u011furlu<\/p>\n
Daha \u00f6nce konuya dair birka\u00e7 yaz\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00f6\u00e7men politikas\u0131 hakk\u0131nda, g\u00f6r\u00fc\u015f, katk\u0131 ve \u00f6nerilerimi sizlerle payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Bug\u00fcn ya\u015fanan son geli\u015fmeleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak birka\u00e7 hususa dikkat \u00e7ekmek istiyorum:<\/p>\n
\u00dclkemizde Suriye\u2019den \u00fc\u00e7 milyona (gayri resmi be\u015f milyon) yakla\u015fan s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131ya ev sahipli\u011fi yapan T\u00fcrkiye, d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinden de g\u00f6\u00e7menleri kabul ediyor. Bu insanlar, e\u011fitim almak, \u00e7al\u0131\u015fmak veya \u00fclkesindeki sava\u015f, i\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, anti-demokratik uygulamalar, siyasi bask\u0131lar veya potansiyel tehdit kitlesi olarak etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz kalma gibi gerek\u00e7elerle di\u011fer \u00fclkelere oldu\u011fu gibi \u00fclkemize de geliyorlar. \u00dclkemizde Suriyelilerden sonra Irak, \u0130ran, Balkanlar, Rusya Federasyonu, Afganistan ile Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan (\u00c7in) gelen g\u00f6\u00e7menlerin yo\u011funlu\u011funun oldu\u011funu biliyoruz.<\/p>\n
Burada \u201cp\u00fcf noktas\u0131\u201d, g\u00f6\u00e7menlerden olu\u015fan insan kayna\u011f\u0131n\u0131n, envanteri tutulmu\u015f, demografik yap\u0131 \u00f6zelliklerine g\u00f6re ve \u00f6ncelikle e\u011fitim durumuna g\u00f6re tasnif edilmi\u015f ve y\u00f6netilebilir nitelikte olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye, tarihi misyonu ve co\u011frafi konumu dolay\u0131s\u0131yla Balkanlar, K\u0131r\u0131m, Kafkasya ve Ortado\u011fu\u2019dan tarih boyunca g\u00f6\u00e7 alm\u0131\u015f ve tolere edebilece\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde yeni insan kayna\u011f\u0131 ile beslenegelmi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00f6\u00e7menlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n yenice tutunduklar\u0131 \u00fclkenin vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmak i\u00e7in bir beklenti i\u00e7inde olmalar\u0131 son derece normaldir. Geldikleri \u00fclkelerde \u00e7o\u011fu kez hat\u0131ralar\u0131ndan ba\u015fka geriye bir \u015fey kalmam\u0131\u015f; bu insanlar\u0131n ya arkalar\u0131nda kimseleri kalmam\u0131\u015f veya kalanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fme imk\u00e2nlar\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu son duruma verilebilecek tipik \u00f6rnek, d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerine da\u011f\u0131lmak zorunda kalan Uygurlar.<\/p>\n
Uygurlar, ortada bir sava\u015f veya i\u00e7 sava\u015f olmamas\u0131na ra\u011fmen d\u00fcnyadaki en a\u011f\u0131r hak ihlallerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 trajik bir \u00f6rnektir. Buras\u0131, \u00fclkesinden hukuka uygun ve resmi makamlar\u0131n izni ile ayr\u0131lm\u0131\u015f olan \u00f6\u011frenci, i\u015fadam\u0131 veya turistin hi\u00e7bir gerek\u00e7e g\u00f6sterilmeksizin bir anda ka\u00e7ak ilan edildi\u011fi; anne ve babalar\u0131n\u0131n toplama merkezlerine hapsedildi\u011fi d\u00fcnyadaki tek \u00f6rnektir. Yerel makamlardan al\u0131nan bilgilere g\u00f6re Uygurlar\u2019\u0131n laik, dindar, milliyet\u00e7i, kom\u00fcnist veya herhangi bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn olmas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ayn\u0131 ak\u0131bete maruz kald\u0131klar\u0131 biliniyor. Onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, hayat tarzlar\u0131 de\u011fil, sadece Uygur olmalar\u0131, \u00c7in devleti taraf\u0131ndan di\u011fer \u00c7in vatanda\u015flar\u0131na uygulananlardan onlarca kat a\u011f\u0131r bir muamele g\u00f6rmelerine sebep oluyor.<\/p>\n
Uygurlar\u2019\u0131n ni\u00e7in di\u011fer \u00fclkelere \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131n di\u011fer gerek\u00e7elerine bakarsak: B\u00fct\u00fcn Uygurlar\u0131n pasaportlar\u0131na el konmu\u015f olmas\u0131; seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131; kayna\u015ft\u0131rma politikas\u0131 ad\u0131yla her Uygur aileye yeti\u015fkin bir \u00c7inli erke\u011fin g\u00f6nderilmesi; yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki akrabalar\u0131yla telefonla g\u00f6r\u00fc\u015fme yasa\u011f\u0131; inan\u00e7 ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hi\u00e7e say\u0131lmas\u0131; sistematik olarak \u00c7inliler\u2019in getirilerek kendi topraklar\u0131nda az\u0131nl\u0131k hale getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmalar\u0131; bir milyona yak\u0131n Uygur\u2019un toplama merkezlerinde hapsedilmesi ve b\u00f6ylece ailelerinin par\u00e7alanmas\u0131.<\/p>\n
\u00c7in devletiyle bar\u0131\u015f\u0131k ve onun izniyle bug\u00fcne kadar bilim, sanat ve k\u00fclt\u00fcr faaliyeti yapan Uygurlar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 da ya\u015fanan paranoya ve insan haklar\u0131 ihlallerinin vard\u0131\u011f\u0131 son noktay\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Bu t\u00fcr uygulamalar, net bir \u015fekilde Uygur halk\u0131na kar\u015f\u0131 etnik\/k\u00fclt\u00fcrel asimilasyonun ve uluslararas\u0131 hukuk tan\u0131m\u0131na g\u00f6re etnik ve k\u00fclt\u00fcrel bir soyk\u0131r\u0131m\u0131n habercisidir. Bu \u015fartlar at\u0131nda hi\u00e7bir Uygur\u2019un do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc topraklarda ana-babas\u0131, ailesi ve sevdikleriyle birlikte huzur ve g\u00fcven i\u00e7erisinde ya\u015famas\u0131 imk\u00e2n\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fka bir \u00fclkeye g\u00f6\u00e7\u00fc (hicret) kimse i\u00e7in yad\u0131rganacak bir durum de\u011fildir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6zellikle e\u011fitim ve i\u015f kurma amac\u0131yla gelmi\u015f olan Uygurlar\u0131n dil ve k\u00fclt\u00fcr benzerli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla birka\u00e7 ayda toplumla kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131, geneli itibariyle iyi niyetli ve uyumlu insanlar olduklar\u0131 ve vatanda\u015fl\u0131k konusunda herkesten daha fazla haklar\u0131n\u0131n oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekiyor.<\/p>\n
Maalesef 20 milyonluk Uygur halk\u0131n\u0131n insan haklar\u0131n\u0131n hi\u00e7e say\u0131lmas\u0131na, T\u00fcrk halk\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kulak verecek bir adres \u201cdenge hesaplar\u0131 ad\u0131na\u201d bulunmuyor. Be\u015f milyona yak\u0131n Suriyelinin sava\u015f\u0131n biti\u015finden sonra \u00fclkelerine d\u00f6nmeleri halinde, gecikmeden T\u00fcrkiye\u2019nin milyonlarca Uygur i\u00e7in ev sahipli\u011fi yapmas\u0131na bir engel g\u00f6r\u00fclmemelidir. M\u00fcmk\u00fcn olanlara vatanda\u015fl\u0131k verilmesine ve \u00f6l\u00fcm anlam\u0131na gelen \u201ciade\u201d asla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir.<\/p>\n
Di\u011fer bir \u00f6rnek ise Rusya\u2019dan \u00f6zellikle Kuzey Kafkasya Cumhuriyetleri olan Da\u011f\u0131stan, \u00c7e\u00e7enistan, \u0130ngu\u015fetya, Kara\u00e7ay-\u00c7erkes ve Kabardey-Balkar Cumhuriyetlerinden gelen ve kendi yurtlar\u0131nda a\u011f\u0131r siyasi bask\u0131lar dolay\u0131s\u0131yla ya\u015fama imk\u00e2n\u0131 kalmayan g\u00f6\u00e7menlerdir. Zannedilenin aksine bu insanlar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 sava\u015fa kar\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Onlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Tatar, \u00d6zbek, Tacik, G\u00fcrc\u00fc ve az say\u0131da M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015f Rus da \u00fclkemize s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Kafkasyal\u0131lar\u2019a, 15-20 y\u0131ld\u0131r T\u00fcrkiye\u2019de ikamet etmelerine ve geriye d\u00f6nemeyecek olmalar\u0131na ra\u011fmen vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131 veya m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fc verilememesi ilgin\u00e7tir. Uygurlar ve Kafkasyal\u0131 g\u00f6\u00e7menler T\u00fcrkiye\u2019de halk\u0131n b\u00fcnyesine en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde uyan, kanunlara kar\u015f\u0131 gelmeden bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir hayat ya\u015famay\u0131 tercih eden kendi halinde sorunsuz insanlar.<\/p>\n
Bahsetti\u011fimiz bu insanlar vatanda\u015fl\u0131k i\u00e7in ba\u015fvurduklar\u0131nda her nedense di\u011fer milletler kadar kolayl\u0131kla vatanda\u015fl\u0131k alam\u0131yorlar. Herkesten istenilen n\u00fcfus c\u00fczdan bilgileri, medeni hal belgesi, do\u011fum belgesi gibi kay\u0131tlar\u0131n \u00c7in Konsolosluklar\u0131 taraf\u0131ndan asla verilmedi\u011fi; Rusya Federasyonu\u2019ndan alman\u0131n ise olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu bilmeden reddetmek hi\u00e7 de do\u011fru de\u011fildir ve bu durum genelgelerle acilen d\u00fczeltilmelidir. Onlar\u0131 geriye d\u00f6nerek hapsetmeye zorlamak i\u00e7in, pasaport s\u00fcreleri ge\u00e7enlere yeni pasaportlar\u0131n\u0131n verilmemesi de resmi makamlar\u0131n dikkatinden ka\u00e7mamal\u0131.<\/p>\n
Pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015furada:<\/p>\n
Haklar\u0131nda detayl\u0131 ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra, bu ki\u015filerin ellerindeki eski tarihli veya yeni pasaportlar\u0131ndaki n\u00fcfus bilgileri, T\u00fcrkiye\u2019de be\u015f y\u0131l ikamet etmi\u015f olmalar\u0131, T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyor olmalar\u0131, su\u00e7a kar\u0131\u015fmam\u0131\u015f olmalar\u0131 ve ahlaki yeterlilik gibi kriterleri sa\u011flayanlar\u0131n haklar\u0131nda vatanda\u015fl\u0131k karar\u0131 verilmesi i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclmelidir. Di\u011fer bir yol da bu insanlar\u0131n, hukuken ve resmen \u201cg\u00f6\u00e7men olarak kabul edilmesi\u201d halinde istisnai vatanda\u015fl\u0131k i\u00e7in gereken \u015fartlardan birisi a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n
Kaynak: www.dunyabulteni.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Y\u00fccel O\u011furlu Daha \u00f6nce konuya dair birka\u00e7 yaz\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00f6\u00e7men politikas\u0131 hakk\u0131nda, g\u00f6r\u00fc\u015f, katk\u0131 ve \u00f6nerilerimi sizlerle payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Bug\u00fcn ya\u015fanan son geli\u015fmeleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak birka\u00e7 hususa dikkat \u00e7ekmek istiyorum: \u00dclkemizde Suriye\u2019den \u00fc\u00e7 milyona (gayri resmi be\u015f milyon) yakla\u015fan s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131ya ev sahipli\u011fi yapan T\u00fcrkiye, d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinden de g\u00f6\u00e7menleri kabul ediyor. Bu insanlar, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[],"class_list":["post-1564","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkiye-ve-cin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1564"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1656,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1564\/revisions\/1656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akademiye.org\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}