• Doğu Türkistan Davasındaki Fırsat ve Olasılıklar hakkında Hollanda'da Yuvarlak Masa Toplantısı gerçekleşti.
You Are Here: Home » Genel » UYGUR-ÇİN TİCARİ İLİŞKİLERİNİN GELİŞİMİ (8 ve 9. Yüzyıllarda)

UYGUR-ÇİN TİCARİ İLİŞKİLERİNİN GELİŞİMİ (8 ve 9. Yüzyıllarda)

Uygurlar 1

M.S. 744-840 yılları arasında yaklaşık yüz sene devam eden Ötüken Uygur Devleti’nin T’ang hanedanı ile ticari ilişkisini inceledik. Uygurlar, geçmişte kurulmuş göçebe devletlerine göre Çin ile daha sağlam ilişki kurmaya başlamıştır. Bu yüzden Çin’den büyük gelir sağlamıştır. Çalışmamızın bir başka konusu, Orta Asya’nın kuzey – güney ilişkisidir.
Geniş bir saha olan Orta Asya’da eskiden başta Türkler olmak üzere Moğollar ve Mançulular gibi birçok göçebe halk faaliyet göstermiştir. Genel olarak bu göçebe halklar büyük devlet kurduğu zamanlarda mutlaka dışarıdan(yerleşik bölge) gelir elde etme ihtiyacı duymuşlardır. Tarihte Moğol bozkırında ortaya çıkan büyük göçebe devletleri, mali kaynak olarak Çin’i kullanmışlardı. Çalışmamızda buna örnek olarak Hun ve Kök Türk devletlerini gösterdik.
Bu çalışmamızın konusu olan Uygurlar ise Hunlar ve Kök Türklere göre Çin ile daha yakın ilişki kurmayı başarmıştır. Uygurların Çin ile yakın ilişki kurmasının sebebi, M.S. 755 yılında Çin’de ortaya çıkan An-Shih isyanı çıktığı sırada Çin’e destek vermesidir. Uygurlar ve Çin arasındaki ilişkilerin güçlenmesini Soğdlar sağlamıştır. Soğdlar eskiden bir ticaret milleti olarak Orta Asya’da faaliyet göstermiştir. Kök Türk döneminde Moğol bozkırına koloni kurarak yerleşen Soğdlar, özellikle Çin’de An-Shih isyanı bittikten sonra Uygurların himayesine girerek büyük ticari faaliyetlere başlamışlardı.
Uygurlar, Çin ile Soğdların vasıtasıyla At-İpek ticareti yaparak büyük kazanç sağlamıştır. Bu ticaretten dolayı, T’ang hanedanının mali durumu oldukça kötüleşmiştir(O zamanda T’ang hanedanında ata çok ihtiyacı vardı.). Uygur-Çin ilişkileri, geçici olarak kötüleşmesine ( Çin, Tibet’e yaklaştı.) rağmen Uygur Devleti son buluna kadar devam etmiştir. Uygurlara ekonomik açıdan Çin’in desteği gerekiyordu; Çin’e ise askeri açıdan Uygurların desteği gerekiyordu. Yani her iki
devletin de birbirine ihtiyacı vardı.
Uygurlar, Çin ile iyi ilişkileri olduğu zamanlarda şimdiki Doğu Türkistan bölgesi ile fazla ilgilenemiyordu. Çin ile ilişki kötüleştiği zamanlarda ise yeni mali kaynakları bulmak için şimdiki Doğu Türkistan bölgesini yönetmeye başladılar.
Sonuç olarak Uygurların Tibet ile savaşına sebep olunmuştur. Hunlar ve Kök Türk gibi diğer göçebe devletleri de Çin ile olan ilişkilerine, şimdiki Doğu Türkistan bölgesindeki devletler ile olan ilişkilerinden daha fazla önem vermiştir.
Burada Orta Asya tarihini daha iyi anlamak için sadece doğu-batı ilişkilerinin değil, kuzey-güney ilişkilerinin de, yani kuzey-güney ticaretinin de daha iyi incelemesi gerektiğini vurguladık.

Makalenin Devamı olarak PDF Dosyası: UYGUR-ÇİN TİCARİ İLİŞKİLERİNİN GELİŞİMİ (8-9 Yüzyılları) Doktora Tezi

Uygur Akademisi © Her Hakkı Saklıdır.

Scroll to top